Tin nóng trong ngày
Tin Tức ngày 27 tháng 9 -2026 ( Hình minh hoạ trên các bản tin, bài viết đều do HNPD đặt )
**********
TIN TỔNG HỢP
(Reuters) – Việt Nam nới lỏng các quy định để thúc đẩy xuất khẩu gạo. Theo một nghị định được chính phủ ban hành trong tuần và có hiệu lực ngay từ tháng 10/2026, các quy định về kinh doanh đối với các doanh nghiệp xuất khẩu gạo sẽ được giảm 1/3, nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm chi phí và khuyến khích sản xuất, xuất khẩu các sản phẩm gạo có giá trị cao hơn. Thông báo mới của bộ Công Thương đưa ra vào thời điểm xuất khẩu gạo của Việt Nam, quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, sụt giảm cả về khối lượng lẫn giá trị.
(AFP) – Lũ lụt thảm khốc tại Bangkok, Thái Lan. Chính quyền Thái Lan hôm nay, 26/09/2026, phải ban bố tình trạng thảm họa thiên nhiên trên toàn bộ 50 quận huyện ở thủ đô. Những cơn mưa không ngớt từ hôm thứ Năm, 24/09, đã làm ngập các tuyến đường, khiến hệ thống kênh rạch dày đặc ở Bangkok dâng cao và tràn bờ. Nước lũ cũng tràn vào các tòa nhà san sát dọc theo các con kênh.
(RFI) - Hội nghị Ung thư Thế giới tại Hồng Kông : Trung Quốc giới thiệu những tiến bộ trong nghiên cứu và điều trị. Hội nghị Ung thư Thế giới, do Liên minh Quốc tế Kiểm soát Ung thư tổ chức, khai mạc hôm thứ Năm 24/09/2026 tại Hồng Kông, với sự tham dự của 2.000 dại diện từ 120 nước. Đây là lần đầu tiên Hồng Kông đăng cai sự kiện, đồng thời là dịp để Trung Quốc giới thiệu những thành tựu nghiên cứu của mình. Mỗi năm, riêng Trung Quốc ghi nhận hơn 1/4 số ca ung thư mới trên toàn thế giới. Trong 2 năm qua, Trung Quốc đã vượt Mỹ về số hoạt chất mới chống ung thư cũng như số thử nghiệm lâm sàng. Những tiến bộ này đang mang lại những kết quả cụ thể cho bệnh nhân. Theo bộ trưởng Y tế Hồng Kông, Lo Chung-mau, tỷ lệ tử vong do ung thư tại Hồng Kông đã giảm hơn 40% trong 30 năm qua.
(RFI) - Ấn Độ : Người biểu tình phản đối việc xóa hàng loạt tên khỏi danh sách cử tri. Tại Ấn Độ, làn sóng phản đối đang gia tăng sau khi phát hiện tên hàng triệu người bị xóa khỏi danh sách cử tri. Các cuộc biểu tình đã nổ ra hôm thứ Sáu 25/09/2026 tại nhiều thành phố trên cả nước. Tại New Delhi, sinh viên là lực lượng đi đầu. Phe đối lập cho rằng Ủy ban Bầu cử đứng sau việc xóa hàng loạt tên khỏi danh sách cử tri nhằm tạo lợi thế cho BJP, đảng dân tộc chủ nghĩa Ấn giáo của thủ tướng Narendra Modi. Họ yêu cầu chủ tịch Ủy ban, ông Gyanesh Kumar, từ chức.
(Reuters, AFP) – Nga và Ukraina không kích nhau. Quân đội Ukraina hôm nay, 26/09/2026, cho biết đã tấn công một nhà máy lọc dầu của Nga tại vùng Krasnodar, phía nam nước Nga, gây ra một vụ hỏa hoạn. Về phía Nga, một cuộc tấn công bằng drone nhắm vào Kiev hôm thứ Sáu, 25/09, đã khiến 7 người chết, trong đó có một thiếu niên 14 tuổi và làm 46 người khác bị thương. Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố trước khi nối lại các cuộc đàm phá, ông sẽ phải xem xét kỹ « những gì cần làm sau cuộc tấn công ồ ạt bằng drone của Ukraina » hôm 20/09. Nguyên thủ Nga nhấn mạnh thêm là Matxcơva « không chuẩn bị cuộc chiến nào chống châu Âu ».
(Reuters) – EU kêu gọi các nước thành viên kềm chế nhu cầu tiêu thụ năng lượng. Trong thư ngỏ gởi đến các nước thành viên hôm thứ Sáu 25/09/2026, Dan Jorgensen, ủy viên châu Âu phụ trách năng lượng, cảnh báo khối 27 nước đang « đối mặt với một cuộc khủng hoảng giá xăng dầu bắt nguồn từ khủng hoảng nguồn cung ». Ông Dan Jorgensen nhấn mạnh rằng tuy Liên Âu đã được chuẩn bị tốt hơn so với mùa đông năm 2021, thời điểm Nga hạn chế nguồn cung khí đốt cho châu Âu bằng cách cắt giảm lượng giao hàng, nhưng các chính phủ vẫn cần tăng cường công tác chuẩn bị cho mùa đông sắp tới.
******
Tập Cận Bình kết thúc chuyến thăm Washington, kêu gọi Mỹ – Trung “chung sống hòa bình”
Chuyến thăm cấp Nhà nước kéo dài ba ngày của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Hoa Kỳ kết thúc vào hôm qua 25/09/2026, trong bối cảnh vẫn tồn đọng nhiều căng thẳng trong quan hệ Mỹ – Trung. Mặc dù hai bên chưa đạt được một thỏa thuận lớn nào nhằm giải quyết triệt để các bất đồng, chuyến thăm cho thấy Washington và Bắc Kinh muốn duy trì đối thoại và tạo hình ảnh ổn định trong quan hệ song phương.
Nhân chuyến thăm Washington của lãnh đạo Trung Quốc, tổng thống Mỹ Donald Trump và chủ tịch Tập Cận Bình dành nhiều thời gian cho các hoạt động mang tính biểu tượng. Hai nguyên thủ dùng trà tại Nhà Trắng, sau đó cùng phu nhân tới thăm Cục Lưu trữ Quốc gia Mỹ, nơi họ xem bản Tuyên ngôn Độc lập và Hiến Pháp Mỹ.
Donald Trump cũng đã trực tiếp ra sân bay đón Tập Cận Bình, một hành động được xem là thể hiện sự trọng thị. Hai bên đều nhấn mạnh bầu không khí tích cực và khẳng định sẽ gặp lại nhau tại các hội nghị APEC ở Trung Quốc vào tháng 11 và G20 tại Florida vào tháng 12/2026.
Tuy nhiên, các thỏa thuận đạt được trong chuyến thăm chưa mang tính đột phá. Mỹ và Trung Quốc chỉ gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại đến ngày 10/01/2027, trong khi nhiều vấn đề lớn giữa hai nước vẫn chưa được giải quyết. Hai bên tiếp tục cạnh tranh về nhiều lĩnh vực như thương mại, công nghệ, quân sự và ngoại giao. Liên quan đến Đài Loan, ông Tập kêu gọi Washington “thận trọng”, đồng thời nhấn mạnh mong muốn hai nước “chung sống hòa bình”.
Một điểm đáng chú ý khác là sự hợp tác liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Mỹ và Trung Quốc, hai quốc gia dẫn đầu về AI, đã nhất trí thành lập một “kênh liên lạc song phương” chuyên xử lý các sự cố liên quan đến công nghệ này và trao đổi quan điểm về những lợi ích và rủi ro của AI.
Quảng cáo
Động thái này xuất phát từ những lo ngại ngày càng gia tăng về việc AI có thể gây ra các sự cố nghiêm trọng hoặc vượt khỏi khả năng kiểm soát của con người. Phía Trung Quốc cho rằng hai nước có trách nhiệm phát triển và quản lý AI vì lợi ích chung, đồng thời bảo đảm con người vẫn giữ quyền kiểm soát. Trong khi đó, tổng thống Trump cho biết muốn duy trì mức độ quản lý AI như hiện nay.
*******
Ông Trump đăng ảnh 'eo biển Trump' khi Iran kêu gọi ngừng bắn 7 ngày ở Hormuz
Theo Al Jazeera, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 25/9 đã có động thái gây chú ý khi đăng tải lên mạng xã hội Truth Social một hình ảnh bản đồ mô tả eo biển Hormuz là "eo biển Trump".
Bài đăng của Tổng thống Trump xuất hiện khoảng 30 phút sau khi tờ Wall Street Journal (WSJ) dẫn lời các quan chức Mỹ, tiết lộ rằng chủ nhân Nhà Trắng đã bác bỏ đề xuất của Iran về việc chấm dứt giao tranh trong 7 ngày và mở lại eo biển Hormuz.
"Tổng thống Trump đã từ chối đề xuất ngừng bắn và mở cửa Hormuz trong vòng 7 ngày tới, đồng thời nói với các phụ tá về việc ông cân nhắc tiếp tục oanh tạc Iran sau cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11. Tổng thống dường như đang hoài nghi về khả năng Tehran đáp ứng các yêu cầu của Washington", nguồn tin của WSJ cho biết.
Tuy vậy, WSJ nhấn mạnh rằng quan điểm của ông Trump có thể thay đổi trong những tuần tới. Bên cạnh đó, Mỹ và Iran vẫn đang duy trì đối thoại qua các kênh trung gian về những vấn đề trọng yếu, bao gồm cả chương trình hạt nhân của Tehran.
Theo đề xuất của Iran, giao tranh trong khu vực sẽ chấm dứt trong vòng 7 ngày để eo biển Hormuz mở cửa trở lại. Ngoài ra, Iran cũng yêu cầu Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân, giải phóng tài sản bị đóng băng của Tehran và miễn các lệnh trừng phạt dầu mỏ.
Trong ngày 25/9, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng khẳng định, cuộc khủng hoảng ở eo biển Hormuz có thể được giải quyết bằng phương thức ngoại giao. "Mỹ là bên phong tỏa các cảng của chúng tôi và việc đóng cửa eo biển Hormuz chỉ là phản ứng tự nhiên. Cuộc khủng hoảng tại tuyến hàng hải này chỉ có thể được giải quyết trên bàn đàm phán, không phải bằng vũ lực", ông Pezeshkian nhấn mạnh.
Tổng thống Pezeshkian xác nhận việc Qatar và Pakistan đang làm trung gian để chuyển các thông điệp của Iran tới Mỹ. Tuy nhiên, ông Pezeshkian thừa nhận rằng Tehran đang mất niềm tin vào các cuộc đối thoại với Washington.
"Cứ sau mỗi lần đàm phán, họ lại tấn công và gia tăng các lệnh trừng phạt. Điều này đã tái diễn trong suốt thời gian qua", ông Pezeshkian nói với Al Jazeera.
*********
Liên minh Mecca họp khẩn khi Houthi liên tục tấn công Ảrập Xêút
Theo Al Jazeera, lãnh đạo quân đội Ảrập Xêút, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ ngày 25/9 đã nhóm họp tại Riyadh để bàn về các biện pháp hỗ trợ Ảrập Xêút đối phó với Houthi theo khuôn khổ Hiệp ước phòng thủ chung Mecca.
"Tổng Tư lệnh Lực lượng Quốc phòng Pakistan Asim Munir, Tổng Tham mưu trưởng Ảrập Xêút Fayyad al-Ruwaili và Tổng Tham mưu trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Selcuk Bayraktaroglu đã tham dự cuộc họp nhằm xem xét những mối đe dọa mà Riyadh đang phải đối mặt. Các bên tham dự đã tái khẳng định cam kết đối với phòng thủ tập thể, nhấn mạnh quyết tâm của ba nước trong việc bảo vệ an ninh, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ảrập Xêút", Bộ Quốc phòng Ảrập Xêút cho biết.
Về phía Pakistan, giới chức quân đội nước này khẳng định các bên tham dự cuộc họp đã "thảo luận về việc chia sẻ thông tin tình báo và phối hợp quân sự, đồng thời cam kết thực hiện hiệu quả Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca".
Trước đó, Thổ Nhĩ Kỳ cũng tuyên bố có thể hỗ trợ đáp ứng các nhu cầu quân sự của Ảrập Xêút, đặc biệt về mặt kỹ thuật. Tuy nhiên, giới chức Ankara thừa nhận rằng mọi sự hỗ trợ ở giai đoạn này sẽ diễn ra trên cơ sở song phương và tinh thần liên minh, do hiệp định phòng thủ chung vẫn chưa được Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ phê chuẩn.
Hiệp ước phòng thủ chung Mecca được Thổ Nhĩ Kỳ, Ảrập Xêút và Pakistan ký kết vào tháng 8, bao gồm điều khoản tương tự Điều 5 của NATO khi quy định rõ bất kỳ cuộc tấn công nào nhắm vào một trong 3 nước "sẽ được coi là cuộc tấn công nhắm vào tất cả các bên và dẫn tới phản ứng tập thể".
Trong những ngày qua, Houthi đã liên tục tiến hành các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nhắm vào các mục tiêu trên lãnh thổ Ảrập Xêút, buộc chính quyền Riyadh phải ban hành cảnh báo khẩn cấp tại một số khu vực.
****
Châu Âu vẫn đang loay hoay tìm cách đối phó với « chiến tranh trong bóng tối » của Vladimir Putin
Nhân chuyến tông du Pháp của Giáo hoàng Lê-ô XIV, tuần báo L’Express chạy tựa trang nhất : « Lê-ô XIV : Những bí mật của một chuyến tông du lịch sử ». Chuyến công du đầu tiên của một giáo hoàng tới Pháp sau 18 năm nhận được sự hưởng ứng rất lớn từ cộng đồng Công giáo. Tuy nhiên, giữa Tòa thánh Vatican và Điện Élysée, tức phủ tổng thống Pháp, mọi chuyện không hề đơn giản.
Quảng cáo
Ở trang trong, L’Express đưa độc giả đến với « những cuộc đấu ngầm » giữa Điện Élysée và Vatican « xoay quanh một chuyến thăm lịch sử ». Tuy nhiên, bài xã luận trong tuần của tạp chí L’Express lại dành để nói về « Mối đe dọa từ Nga : Vì sao cần sẵn sàng cho cuộc chiến chống Vladimir Putin ? »
Châu Âu còn thời gian để ngăn chặn vòng xoáy leo thang căng thẳng ?
Những tương quan lực lượng mới ở châu Âu khiến mọi người nghĩ rằng châu Âu đang sống trong một trong những thời khắc bi thảm của lịch sử, báo hiệu trước một cuộc xung đột lan rộng mới. Trên thực tế, Nga, do vẫn chưa giành được thắng lợi trước Ukraina, đã tiến hành nhiều hình thức đối đầu khác tại châu Âu : chiến tranh thông tin, xung đột hỗn hợp, tấn công mạng, drone và nay là cả các vụ phá hoại vật chất.
L’Express nhắc lại hàng loạt vụ việc xảy ra tại châu Âu trong thời gian gần đây. Elie Tenenbaum, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu An ninh thuộc Viện Quan Hệ Quốc tế Ifri của Pháp, nhận định chiến dịch tấn công gián tiếp của Nga đang gia tăng cả về mức độ, cũng như tốc độ, và lần đầu tiên đã lan tới các nước Tây Âu.
Theo chuyên gia của Ifri, những hoạt động này cho thấy quyết tâm của điện Kremlin trong việc gây bất ổn cho châu Âu, trong bối cảnh châu Âu ngày càng trở thành nhà tài trợ chính cho Kiev và ngành công nghiệp quốc phòng của Ukraina và Liên Âu ngày càng gắn kết. Đối với Elie Tenenbaum, « nỗ lực chiến tranh của Ukraina ngày càng trở thành một nỗ lực của châu Âu ».
Trong bối cảnh châu Âu ngày càng bị chia rẽ và dễ tổn thương, điện Kremlin cũng tìm cách khai thác những điểm yếu này bằng các hoạt động nhằm gây chia rẽ chính trị.
Có lẽ vẫn còn kịp để ngăn chặn vòng xoáy leo thang căng thẳng. Nhưng L’Express lưu ý là cần ghi nhớ lời cảnh báo của tổng thống Pháp Poincaré vào năm 1913 : « Một dân tộc chỉ có thể thực sự giữ được hòa bình khi và chỉ khi dân tộc ấy sẵn sàng cho chiến tranh »: « Một dân tộc chỉ có thể thực sự theo đuổi hòa bình một cách hiệu quả khi sẵn sàng cho chiến tranh ». Đáng tiếc là thời đó châu Âu đã ở quá gần một cuộc chiến và mọi nỗ lực ngăn chặn thảm họa dường như đã quá muộn.
« Chiến tranh trong bóng tối » của Putin
Tương tự như L’Express, tuần báo Le Point hướng sự chú ý của độc giả đến chiến dịch phá hoại, xâm nhập, do thám của tổng thống Nga Vladimir Putin ở châu Âu. Trong bài viết về « Cuộc chiến trong bóng tối của Putin », Le Point bày tỏ lo ngại rằng trong khi Nga tiến hành các hành động khiêu khích nhằm vào châu Âu để làm rạn nứt sự đoàn kết của lục địa này cũng như dư luận các nước, thì « các nước châu Âu vẫn đang loay hoay tìm cách đối phó ».
Alexandre Tcherkassov, cựu lãnh đạo tổ chức nhân quyền Memorial của Nga, từng được trao giải Nobel Hòa bình năm 2022, « ở châu Âu, các nhà lãnh đạo tính toán cái giá có thể phải trả cho mỗi bước leo thang, nhưng các chiến lược gia Nga thì không suy nghĩ theo cách đó ». Ông cảnh báo là sẽ rất nguy hiểm khi hai phe hoàn toàn không hiểu cách bên kia suy nghĩ và đâu là những giới hạn của họ. Nhà bất đồng chính kiến này cho rằng chủ nghĩa đế quốc Nga sẽ không chấm dứt chừng nào những tội ác trong quá khứ của nước này chưa bị trừng phạt. Ông nhìn thấy một mạch liên tục giữa các chiến dịch của Nga tại Afghanistan, Tajikistan, Chechnya, Nagorno-Karabakh, Gruzia, Syria và hiện nay là Ukraina. Vì lần nào Nga cũng thoát khỏi bị trừng phạt, nên họ lại tiếp tục. Syria là cuộc tập dượt cho chiến tranh ở Ukraina. Chiến tranh ở Ukraina lại là cuộc tập dượt cho cuộc chiến tiếp theo.
Oleksandra Matviitchouk, giám đốc Trung tâm Tự do Dân sự, đồng chủ nhân giải Nobel Hòa bình 2022, cũng có cái nhìn u ám không kém : « Châu Âu phải hiểu rằng không còn ai sống trong thời bình nữa. Một cơn bão toàn cầu đang đến gần. Sẽ thật ngây thơ nếu nghĩ rằng hàng trăm nghìn binh sĩ Nga đã thiệt mạng chỉ để Putin chiếm Avdiivka hay Bakhmut, những thành phố mà phần lớn người Nga thậm chí không thể xác định trên bản đồ. Putin phát động cuộc xâm lược quy mô lớn nhằm chiếm toàn bộ Ukraina và tiến xa hơn nữa. Đối với ông ta, Ukraina là một cây cầu để tiến vào châu Âu ».
Câu hỏi mang tính quyết định vẫn là liệu cuộc chiến tranh hỗn hợp của Nga nhắm vào châu Âu có phải là bước chuẩn bị cho một cuộc chiến trực diện hay không ? Dù quân đội đã suy kiệt, Nga vẫn xây dựng các cơ sở quân sự mới dọc biên giới với Phần Lan. Một số chuyên gia quân sự cũng đề cập khả năng Nga sẽ tiến hành một đợt tổng động viên mới.
Dựa vào Liên Âu để giảm phụ thuộc quân sự vào Mỹ : chiến lược của Canada liệu có hiệu quả ?
Liên quan đến Canada, L’Express có bài viết về « Thủ tướng Canada Mark Carney dựa vào Liên Âu để giảm phụ thuộc quân sự vào Mỹ ». Những đe dọa của tổng thống Mỹ Donald Trump về việc sáp nhập Canada thành « bang thứ 51 của Mỹ » đang thúc đẩy Ottawa tìm kiếm các đối tác mới, trong đó châu Âu giữ vị trí quan trọng. Theo một cuộc khảo sát được công bố trong tháng 09 này, 80% người Canada ủng hộ tăng cường hợp tác quốc phòng với châu Âu.
Tuy nhiên, dù đã đạt được một số tiến triển, việc thay thế vai trò của Mỹ không hề đơn giản, bởi vì Canada vẫn phụ thuộc rất nhiều vào Mỹ về an ninh. Philippe Lagassé, giáo sư đại học Carleton, nhận định gần như mọi bộ phận trong hệ thống an ninh quốc gia Canada đều gắn với Mỹ. Canada cũng không có cơ quan tình báo đối ngoại tương đương như CIA của Mỹ, DGSE của Pháp hay MI6 của Anh. Trong khi đó, Norad - cơ quan kiểm soát không phận Bắc Mỹ - vẫn là một bộ chỉ huy song phương Hoa Kỳ - Canada.
Theo các chuyên gia, châu Âu khó có thể thay thế Mỹ trong việc bảo đảm an ninh cho Canada. Khả năng thực tế hơn là tăng cường hợp tác hậu cần giữa Liên Âu và Canada, nhằm giảm lệ thuộc vào Mỹ về vận tải, tiếp liệu và bổ sung đạn dược.
Một vấn đề nan giải khác là chương trình chiến đấu cơ F-35 của Mỹ. Canada đã cam kết mua 16 chiếc đầu tiên trong tổng số 88 phi cơ, nhưng đang cân nhắc xây dựng một « phi đội hỗn hợp », gồm cả F-35 của Mỹ với máy bay Gripen của tập đoàn công nghiệp quốc phòng và hàng không Saab của Thụy Điển. Tuy nhiên, chỉ có 16 chiếc F-35 thì sẽ là không đủ hiệu quả, trong khi một phi đội hỗn hợp quy mô lớn sẽ rất tốn kém.
Dẫu vậy, theo L’Express, Canada vẫn có một lợi thế mà nhiều đồng minh khác không có : vị trí địa lý tương đối thuận lợi, khiến nhu cầu đối phó khẩn cấp với một mối đe dọa quân sự trên lãnh thổ ít cấp bách hơn. Trừ trường hợp tổng thống Mỹ Donald Trump thực sự đưa xe tăng tới biên giới Canada !!!
Thỏa thuận về Groenland khiến Đan Mạch nhẹ nhõm, nhưng lại « mở rộng cửa » cho Mỹ
Nhìn sang Courrier International, tuần báo này dành sự quan tâm đáng kể tới an ninh Groenland, hòn đảo tự trị thuộc Đan Mạch. Trong bài « Thỏa thuận về Groenland khiến Đan Mạch nhẹ nhõm, nhưng lại mở rộng cửa cho Mỹ », tuần báo điểm lại phản ứng của báo chí Đan Mạch trước thỏa thuận mới giữa Washington và Copenhagen.
Theo Courrier International, về nguyên tắc, Mỹ đã từ bỏ ý định sáp nhập Groenland, nhưng tương lai của hòn đảo vẫn khiến một bộ phận người dân lo ngại. Politiken tỏ ra nhẹ nhõm khi cho rằng cuộc khủng hoảng lần này dường như đã qua và gọi việc tránh được một cuộc khủng hoảng bạo lực là « một thắng lợi lớn của nền ngoại giao Groenland và Đan Mạch ». Trong khi đó, Jyllands-Posten cho rằng « chiến lược hạ nhiệt căng thẳng » của ngoại trưởng Lars Løkke Rasmussen, đưa vấn đề ra khỏi mạng xã hội để xử lý thông qua đàm phán, đã phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, chính phủ Đan Mạch vẫn thận trọng do nội dung đầy đủ của thỏa thuận chưa được công bố.
Theo Berlingske, về mặt chính thức, Mỹ hầu như không có thêm nhiều quyền so với những gì họ đã có từ thỏa thuận quốc phòng năm 1951, vốn cho phép Washington xây dựng các căn cứ quân sự tại Groenland. Tuy nhiên, Jyllands-Posten cảnh báo rằng vị thế của Mỹ tại Groenland có thể được củng cố, với vai trò và lợi ích của Mỹ ngày càng lớn hơn.
Đáng chú ý, mối lo ngại không chỉ nằm ở lĩnh vực quân sự. Politiken lưu ý rằng về kinh tế, Groenland có thể rơi vào thế bị mắc kẹt, trong khi họ muốn tự quyết định tương lai của mình. Vì vậy, dù thỏa thuận giúp Đan Mạch tạm thời nhẹ nhõm, nó đồng thời có thể mở rộng đáng kể ảnh hưởng của Mỹ tại Groenland.
Đài Loan trước nguy cơ bị Donald Trump đem ra mặc cả với Tập Cận Bình
Liên quan đến Đài Loan, nhân chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Courrier International giới thiệu lại bài viết của Foreign Policy: « Thương lượng với Tập Cận Bình : Liệu Donald Trump có đem Đài Loan ra mặc cả ? »
Theo Foreign Policy, Donald Trump dường như đang làm suy yếu học thuyết « mơ hồ chiến lược » vốn là một trong những nền tảng của quan hệ Mỹ - Trung. Chính sách này nhằm duy trì sự không chắc chắn về việc Mỹ có can thiệp quân sự nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan hay không, qua đó vừa răn đe Bắc Kinh sử dụng vũ lực, vừa kiềm chế những hành động có thể mang tính khiêu khích từ Đài Bắc.
Giới chuyên gia và những người có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc tại Mỹ lo ngại rằng bản năng của Trump với tư cách một nhà đàm phán, cùng những tuyên bố cho thấy ông ít quan tâm đến vấn đề chiến lược, có thể khiến Washington giảm mức độ cam kết với Đài Loan để duy trì quan hệ với Bắc Kinh. Việc Trump coi các hợp đồng bán vũ khí cho Đài Loan như những « quân bài » trong đàm phán với Trung Quốc càng làm gia tăng những lo ngại này.
Theo Foreign Policy, nguy cơ nằm ở chỗ nếu Bắc Kinh cho rằng cái giá phải trả cho một hành động nhằm vào Đài Loan đã giảm, Trung Quốc có thể sớm thử thách quyết tâm của Mỹ, qua đó làm suy yếu tác dụng răn đe của sách lược « mơ hồ chiến lược ».
Tuy nhiên, trong ngắn hạn, Bắc Kinh dường như chưa muốn gây khủng hoảng tại Đài Loan, mà ưu tiên duy trì quan hệ ổn định với Washington. Giới trí thức Trung Quốc thậm chí nói đến « khởi đầu của một thời kỳ hạ nhiệt giữa Mỹ và Trung Quốc ». Dù vậy, mục tiêu dài hạn của Trung Quốc đối với Đài Loan, kể cả khả năng sử dụng vũ lực, vẫn không thay đổi.
Foreign Policy kết luận rằng chính sách « mơ hồ chiến lược » vốn nhằm giữ cả Bắc Kinh và Đài Bắc trong tình trạng không chắc chắn. Nhưng dưới nhiệm kỳ Donald Trump, màn sương mù này có nguy cơ dần tan đi, khiến Trung Quốc có thể cho rằng Mỹ hiện ít cam kết với Đài Loan hơn trước.
Cuộc sống đâu chỉ có AI, mà còn có các robot sát thủ
Tuần này, mối đe dọa AI phát triển chệch hướng, bị các thế lực, thậm chí các lực lượng khủng bố sử dụng sai mục đích là một trong những đề tài thu hút sự quan tâm của các tuần báo. Trong tạp chí L’Obs, cây bút thời luận David Caviglioli đưa ra một bài viết châm biếm về những cảnh báo đối với công nghệ AI. Sau những lo ngại về AI, tác giả chuyển sang một mối đe dọa được cho là không kém phần nghiêm trọng : ngành công nghệ chế tạo robot, với những cỗ máy ngày càng tự chủ, có khả năng phối hợp và đưa ra các quyết định phức tạp.
Dưới giọng kể giả tưởng của giám đốc điều hành KILL-BOTS, tập đoàn sản xuất robot sát thủ hàng đầu thế giới, tác giả mô tả một nguyên mẫu robot chiến đấu DEATH-MACHINE-7 (Cỗ máy chết chóc 7) đã trốn khỏi phòng thí nghiệm và tự ý giết người. Trớ trêu hơn, cuộc điều tra sự cố lại được giao cho một robot, trong khi phiên bản mới « Cỗ máy chết chóc 8 », được trang bị vũ khí mạnh hơn, vẫn đang được thử nghiệm.
Qua sự mỉa mai này, tuần báo L’Obs đặt câu hỏi về nghịch lý của việc các doanh nghiệp vừa cảnh báo những nguy cơ mà công nghệ của họ có thể gây ra, vừa tiếp tục phát triển và thương mại hóa các công nghệ này. Giám đốc điều hành KILL-BOTS viện dẫn « tương lai của nhân loại » để kêu gọi chính phủ các nước không mua robot « Cỗ máy chết chóc 7 » vì nó « quá mạnh, quá tự chủ, quá nhanh và được trang bị vũ khí hạng quá nặng », có thể gây ra nhũng hậu quả « quá tàn khốc », nhưng ngay sau đó lại quảng bá chương trình khuyến mại « mua 20 tặng 2 », chỉ vài ngày trước khi tập đoàn lên sàn chứng khoán.
Bằng cách đẩy sự mâu thuẫn này lên đến mức phi lý, cây bút thời luận David Caviglioli của L’Obs châm biếm những lời cảnh báo về công nghệ khi chúng được đưa ra bởi chính những người có lợi ích kinh tế trực tiếp từ sự phát triển của công nghệ đó.
Trump, AI, di dân … và Lê-ô XIV, một vị giáo hoàng rất chính trị
Nhân chuyến tông du Pháp từ ngày 25 đến 28/09 của giáo hoàng Lê-ô XIV, L’Obs phân tích chân dung vị giáo hoàng đầu tiên là người Mỹ. Ban đầu được xem là kín đáo, ôn hòa và ít gây tranh cãi hơn người tiền nhiệm, giáo hoàng Lê-ô XIV dường như đã dành những tháng đầu lãnh đạo Vatican để củng cố nội bộ Giáo hội và duy trì sự đoàn kết giữa các khuynh hướng.
Tuy nhiên, những đối đầu với chính quyền Donald Trump đã cho thấy một vị giáo hoàng quyết đoán hơn. Ông công khai phản đối chính sách của Washington đối với người nhập cư, Venezuela và chiến tranh Iran, đồng thời bác bỏ những chỉ trích trực tiếp từ Donald Trump. Qua đó, vị giáo hoàng vốn kín tiếng dần trở thành một tiếng nói đạo đức có tầm ảnh hưởng trong các vấn đề quốc tế.
Theo L’Obs, sự cứng rắn này cũng giúp làm rõ phương pháp lãnh đạo của giáo hoàng Lê-ô XIV : ông không phá bỏ những cải cách của giáo hoàng Phan-xi-cô mà tìm cách củng cố chúng bằng một Giáo hội có tổ chức và đồng thuận hơn. Ông tiếp tục thúc đẩy vai trò của giáo dân và phụ nữ trong Giáo hội, đồng thời giữ lập trường cứng rắn với các nhóm truyền thống chủ trương ly khai.
Xuất thân từ Mỹ nhưng có hai thập niên hoạt động truyền giáo tại Peru, ông được mô tả là người thực tế, gần gũi với dân nghèo và quen với sự đa dạng của Giáo hội toàn cầu. Ông cũng đặc biệt chú ý đến những biến đổi của thời đại. Thông điệp đầu tiên về bảo vệ con người trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo cho thấy ông muốn đưa Giáo hội tham gia sâu hơn vào những tranh luận lớn của xã hội đương đại.
Chuyến thăm Pháp vì thế không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo. Trong bối cảnh xã hội Pháp ngày càng thế tục hóa và cực hữu gia tăng ảnh hưởng, giáo hoàng Lê-ô XIV được kỳ vọng sẽ đề cập đến các vấn đề như chủ nghĩa dân tộc, chủ nghĩa đa phương, hòa bình tại Ukraina và vai trò của châu Âu trong trật tự thế giới mới. Theo L’Obs, từ một giáo hoàng có vẻ kín đáo, Lê-ô XIV đang dần cho thấy hình ảnh của một nhà lãnh đạo Giáo hội có lập trường chính trị rõ ràng và quan tâm sâu sắc đến các biến động của thời đại.
******
Chiến dịch giúp Ukraine cắt đứt mũi thọc sâu của Nga ở Donetsk
Chiến dịch Vivaldi kéo dài khoảng 4 tháng qua dường như đã giúp Ukraine tái kiểm soát hơn 100 km2 lãnh thổ gần thành phố Lyman ở tỉnh Donetsk.
AMK Mapping, tài khoản X chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở về chiến sự, hôm 24/9 cho biết quân đội Ukraine đã tái chiếm khoảng 532 km2 lãnh thổ từng do Nga kiểm soát hoặc thuộc "vùng xám", tức khu vực đang xảy ra giao tranh và chưa có bên nào nắm giữ hoàn toàn, trên mặt trận Lyman ở tỉnh Donetsk.
Con số này gồm khoảng 479 km2 tại tỉnh Donetsk, 32 km2 ở tỉnh Lugansk và 21 km2 ở tỉnh Kharkov. "Đây là kết quả của chiến dịch phản công kéo dài 4 tháng qua, cùng một số hoạt động truy quét quy mô nhỏ hơn vào đầu năm nay", AMK Mapping cho hay.
Lãnh thổ mà Ukraine tái kiểm soát trên mặt trận Lyman. Đồ họa: X/AMK Mapping
Theo Viện Chiến tranh Hiện đại (MWI) thuộc Học viện Lục quân West Point của Mỹ, Tập đoàn quân Hợp thành số 20 và 25 Nga đã tiến dần về phía Lyman, thành phố chiến lược nằm ở vị trí giao cắt quan trọng giữa các tuyến đường sắt và đường bộ ở Donetsk, trong vòng 20 tháng.
Giành được Lyman sẽ giúp Nga kiểm soát một trung tâm hậu cần quan trọng để duy trì chiến dịch tiến công và bao vây "vành đai pháo đài" dài khoảng 50 km ở tỉnh Donetsk, gồm thành phố Konstantinovka, Druzhkovka, Slovyansk và Kramatorsk.
"Quân đoàn số 3 Ukraine hồi tháng 5 phát động chiến dịch phản công Vivaldi. Chỉ trong vài tuần, họ đã cắt đứt mũi thọc sâu của Nga, bao vây một số đơn vị thuộc Sư đoàn Bộ binh cơ giới số 2 và 14, tái kiểm soát tới 250 km2 lãnh thổ", MWI cho hay.
Tướng Andrii Biletskyi, tư lệnh Quân đoàn Lục quân số 3 Ukraine, hôm 20/9 thông báo nước này đã giành lại được 125 km2 lãnh thổ trong chiến dịch Vivaldi, trong đó có 50 km2 "từng do Nga kiểm soát".
Đại tá Rodion Kudryashov, phó tư lệnh Quân đoàn 3 Ukraine, sau đó cho biết nền móng tạo nên thành công của chiến dịch Vivaldi được xây dựng từ trước khi lực lượng nước này bắt đầu chuyển quân.
"Khi thành lập Quân đoàn 3, chúng tôi đã thay đổi hệ thống chỉ huy của các đơn vị trực thuộc. Một số lữ đoàn gia nhập quân đoàn sau khi trải qua những trận chiến ác liệt, hứng chịu tổn thất, gặp vấn đề về nhân lực và quan trọng nhất là suy giảm lòng tin với giới lãnh đạo", ông tiết lộ.
Pháo phản lực Ukraine khai hỏa nhằm vào vị trí Nga tại tỉnh Donetsk hồi tháng 6. Ảnh: Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 93 Ukraine
Tư lệnh Biletsky đặt ra nguyên tắc then cốt là chỉ huy phải chịu trách nhiệm cho toàn bộ quá trình từ đào tạo binh sĩ cho đến kết quả trên chiến trường. Các đơn vị Ukraine phải thay thế chỉ huy, tái cấu trúc bộ máy tham mưu và củng cố hệ thống hạ sĩ quan.
"Trong một số trường hợp, chúng tôi phải xây dựng lại gần như từ đầu các quy trình mà trên lý thuyết phải hoạt động được từ lâu. Chỉ huy hiện đại phải xử lý được lượng thông tin khổng lồ và đưa ra quyết định nhanh chóng, thay vì chờ đợi nhiều giờ", Kudryashov cho biết.
Nhiệm vụ tiếp theo của Quân đoàn 3 Ukraine là chặn đứng đà tiến của Nga trước khi tiến hành nỗ lực phản công. "Nhiệm vụ của chúng tôi khi tiếp quản khu vực không phải là tấn công, mà là ngăn tình hình xấu đi và ổn định tiền tuyến", đại tá Kudryashov nhớ lại.
Lực lượng Ukraine khi đó đang chịu áp lực từ đối phương, các đội hình chiến đấu tại một số khu vực đã mất tính gắn kết. "Lực lượng Nga tích cực áp dụng chiến thuật xâm nhập, triển khai các nhóm quân nhỏ để len lỏi qua vị trí của chúng tôi rồi tập hợp ở phía sau, đe dọa hệ thống hậu cần và từ từ bào mòn phòng tuyến", ông Kudryashov cho hay.
Vị trí Lyman và vành đai pháo đài tại tỉnh Donetsk. Đồ họa: Telegraph
Kudryashov thêm rằng họ cũng phải "hiểu đối phương" và tính trước những bước đi tiếp theo, trước khi có thể mở chiến dịch phản công.
Đến tháng 6, Quân đoàn 3 Ukraine đã ổn định được tiền tuyến ở khu vực từ Borova đến Lyman, đẩy lùi các mũi xâm nhập của đối phương. "Điều này nghe không ấn tượng bằng 'tiến công', song không thể tiến hành cuộc tấn công nào nếu không làm việc đó trước", ông nêu quan điểm.
Sau khi tiền tuyến ổn định, bước đi tiếp theo của Ukraine là định hình chiến trường nhằm mở chiến dịch phản công. Các đơn vị vận hành thiết bị không người lái (drone) Ukraine nhắm vào mạng lưới hậu cần của Nga, tập kích đường ống dẫn dầu và các kho chứa, buộc đối phương thay đổi tuyến đường cung cấp nhiên liệu.
MWI nhận định Quân đoàn 3 Ukraine đã chiếm ưu thế về drone trước lực lượng Nga.
"Nhờ hai lữ đoàn thuộc Lực lượng Hệ thống Không người lái (USF), Quân đoàn 3 đã phủ kín hậu phương Nga bằng drone. Một blogger quân sự Nga cho biết lượng lớn drone dòng Hornet của Ukraine đã hoạt động ở phía sau phòng tuyến Nga hơn 150 km, tấn công các điểm vượt sông, làm gián đoạn hoạt động hậu cần và ngăn chặn quân tiếp viện", MWI cho hay.
Theo viện nghiên cứu Mỹ, các cuộc tập kích đã khiến lực lượng Nga ở mặt trận Lyman bị cô lập, không thể tiếp nhận lực lượng và khí tài cần thiết để vận hành drone một cách hiệu quả.
MWI cho rằng Ukraine còn hạ sát nhiều phi công drone kinh nghiệm của đơn vị Rubikon tinh nhuệ, buộc Nga rút họ khỏi mặt trận Lyman để hạn chế thêm tổn thất và tạo thêm lợi thế cho đối phương.
"Ukraine đang tiếp tục tập kích dữ dội bằng pháo binh, trong đó có pháo phản lực phóng loạt, và drone nhằm vào các vị trí Nga gần tiền tuyến, cũng như khu vực hậu phương chiến thuật và chiến lược, để hỗ trợ chiến dịch tấn công đang diễn ra", AMK Mapping cho biết hôm 24/9.
Lực lượng Ukraine tập kích mục tiêu Nga gần Lyman trong video đăng ngày 24/9. Video: Quân đoàn Lục quân 3 Ukraine
Rybar, tài khoản mạng xã hội có liên hệ với quân đội Nga và thường được sử dụng làm nguồn tin thay thế cho các tuyên bố chính thức của Moskva, thừa nhận Ukraine đã đạt bước tiến tại mặt trận Lyman.
"Các đơn vị Nga từng bước tiến quân ở Lyman trong nửa đầu mùa hè. Từ đầu tháng 8, đối phương bắt đầu phản công và giành lại một số vị trí vào tuần đầu tiên của tháng 9, cũng như bắt đầu nỗ lực nhằm kiểm soát Shandryholovo và Zarechnoye", tài khoản này cho hay.
AMK Mapping nhận định bước tiến của Ukraine có thể làm đình trệ chiến dịch tấn công Slovyansk và Kramatorsk, hai thành phố lớn nhất mà Kiev còn kiểm soát ở tỉnh Donetsk và cũng là những thành trì kiên cố nhất trong "vành đai pháo đài".
Tuy nhiên, đại tá Kudryashov cũng cho rằng giao tranh tại mặt trận Lyman vẫn diễn biến rất phức tạp. "Giành thắng lợi trong một trận đánh không có nghĩa là chiến thắng cả cuộc Đối phương cũng đang học hỏi, tìm kiếm điểm yếu và cố gắng nhân rộng những biện pháp đang phát huy hiệu quả", ông nói.
"Nga có thể đẩy mạnh chiến dịch nhằm vào Druzhkovka và Dobropillya, với mục tiêu phát triển mặt trận và thọc sườn Kramatorsk, cắt đứt tuyến cao tốc dẫn vào thành phố từ phía tây. Họ cũng có thể mở thêm mặt trận tại tỉnh Kharkov, Sumy và Chernihiv nhằm tiếp tục kéo giãn lực lượng Ukraine, vốn vẫn trong tình trạng thiếu thốn nhân lực", AMK Mapping cảnh báo.
Phạm Giang (Theo War Zone, Ukrainska Pravda)
********
Tin Tức ngày 27 tháng 9 -2026 ( Hình minh hoạ trên các bản tin, bài viết đều do HNPD đặt )
**********
TIN TỔNG HỢP
(Reuters) – Việt Nam nới lỏng các quy định để thúc đẩy xuất khẩu gạo. Theo một nghị định được chính phủ ban hành trong tuần và có hiệu lực ngay từ tháng 10/2026, các quy định về kinh doanh đối với các doanh nghiệp xuất khẩu gạo sẽ được giảm 1/3, nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm chi phí và khuyến khích sản xuất, xuất khẩu các sản phẩm gạo có giá trị cao hơn. Thông báo mới của bộ Công Thương đưa ra vào thời điểm xuất khẩu gạo của Việt Nam, quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, sụt giảm cả về khối lượng lẫn giá trị.
(AFP) – Lũ lụt thảm khốc tại Bangkok, Thái Lan. Chính quyền Thái Lan hôm nay, 26/09/2026, phải ban bố tình trạng thảm họa thiên nhiên trên toàn bộ 50 quận huyện ở thủ đô. Những cơn mưa không ngớt từ hôm thứ Năm, 24/09, đã làm ngập các tuyến đường, khiến hệ thống kênh rạch dày đặc ở Bangkok dâng cao và tràn bờ. Nước lũ cũng tràn vào các tòa nhà san sát dọc theo các con kênh.
(RFI) - Hội nghị Ung thư Thế giới tại Hồng Kông : Trung Quốc giới thiệu những tiến bộ trong nghiên cứu và điều trị. Hội nghị Ung thư Thế giới, do Liên minh Quốc tế Kiểm soát Ung thư tổ chức, khai mạc hôm thứ Năm 24/09/2026 tại Hồng Kông, với sự tham dự của 2.000 dại diện từ 120 nước. Đây là lần đầu tiên Hồng Kông đăng cai sự kiện, đồng thời là dịp để Trung Quốc giới thiệu những thành tựu nghiên cứu của mình. Mỗi năm, riêng Trung Quốc ghi nhận hơn 1/4 số ca ung thư mới trên toàn thế giới. Trong 2 năm qua, Trung Quốc đã vượt Mỹ về số hoạt chất mới chống ung thư cũng như số thử nghiệm lâm sàng. Những tiến bộ này đang mang lại những kết quả cụ thể cho bệnh nhân. Theo bộ trưởng Y tế Hồng Kông, Lo Chung-mau, tỷ lệ tử vong do ung thư tại Hồng Kông đã giảm hơn 40% trong 30 năm qua.
(RFI) - Ấn Độ : Người biểu tình phản đối việc xóa hàng loạt tên khỏi danh sách cử tri. Tại Ấn Độ, làn sóng phản đối đang gia tăng sau khi phát hiện tên hàng triệu người bị xóa khỏi danh sách cử tri. Các cuộc biểu tình đã nổ ra hôm thứ Sáu 25/09/2026 tại nhiều thành phố trên cả nước. Tại New Delhi, sinh viên là lực lượng đi đầu. Phe đối lập cho rằng Ủy ban Bầu cử đứng sau việc xóa hàng loạt tên khỏi danh sách cử tri nhằm tạo lợi thế cho BJP, đảng dân tộc chủ nghĩa Ấn giáo của thủ tướng Narendra Modi. Họ yêu cầu chủ tịch Ủy ban, ông Gyanesh Kumar, từ chức.
(Reuters, AFP) – Nga và Ukraina không kích nhau. Quân đội Ukraina hôm nay, 26/09/2026, cho biết đã tấn công một nhà máy lọc dầu của Nga tại vùng Krasnodar, phía nam nước Nga, gây ra một vụ hỏa hoạn. Về phía Nga, một cuộc tấn công bằng drone nhắm vào Kiev hôm thứ Sáu, 25/09, đã khiến 7 người chết, trong đó có một thiếu niên 14 tuổi và làm 46 người khác bị thương. Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố trước khi nối lại các cuộc đàm phá, ông sẽ phải xem xét kỹ « những gì cần làm sau cuộc tấn công ồ ạt bằng drone của Ukraina » hôm 20/09. Nguyên thủ Nga nhấn mạnh thêm là Matxcơva « không chuẩn bị cuộc chiến nào chống châu Âu ».
(Reuters) – EU kêu gọi các nước thành viên kềm chế nhu cầu tiêu thụ năng lượng. Trong thư ngỏ gởi đến các nước thành viên hôm thứ Sáu 25/09/2026, Dan Jorgensen, ủy viên châu Âu phụ trách năng lượng, cảnh báo khối 27 nước đang « đối mặt với một cuộc khủng hoảng giá xăng dầu bắt nguồn từ khủng hoảng nguồn cung ». Ông Dan Jorgensen nhấn mạnh rằng tuy Liên Âu đã được chuẩn bị tốt hơn so với mùa đông năm 2021, thời điểm Nga hạn chế nguồn cung khí đốt cho châu Âu bằng cách cắt giảm lượng giao hàng, nhưng các chính phủ vẫn cần tăng cường công tác chuẩn bị cho mùa đông sắp tới.
******
Tập Cận Bình kết thúc chuyến thăm Washington, kêu gọi Mỹ – Trung “chung sống hòa bình”
Chuyến thăm cấp Nhà nước kéo dài ba ngày của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Hoa Kỳ kết thúc vào hôm qua 25/09/2026, trong bối cảnh vẫn tồn đọng nhiều căng thẳng trong quan hệ Mỹ – Trung. Mặc dù hai bên chưa đạt được một thỏa thuận lớn nào nhằm giải quyết triệt để các bất đồng, chuyến thăm cho thấy Washington và Bắc Kinh muốn duy trì đối thoại và tạo hình ảnh ổn định trong quan hệ song phương.
Nhân chuyến thăm Washington của lãnh đạo Trung Quốc, tổng thống Mỹ Donald Trump và chủ tịch Tập Cận Bình dành nhiều thời gian cho các hoạt động mang tính biểu tượng. Hai nguyên thủ dùng trà tại Nhà Trắng, sau đó cùng phu nhân tới thăm Cục Lưu trữ Quốc gia Mỹ, nơi họ xem bản Tuyên ngôn Độc lập và Hiến Pháp Mỹ.
Donald Trump cũng đã trực tiếp ra sân bay đón Tập Cận Bình, một hành động được xem là thể hiện sự trọng thị. Hai bên đều nhấn mạnh bầu không khí tích cực và khẳng định sẽ gặp lại nhau tại các hội nghị APEC ở Trung Quốc vào tháng 11 và G20 tại Florida vào tháng 12/2026.
Tuy nhiên, các thỏa thuận đạt được trong chuyến thăm chưa mang tính đột phá. Mỹ và Trung Quốc chỉ gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại đến ngày 10/01/2027, trong khi nhiều vấn đề lớn giữa hai nước vẫn chưa được giải quyết. Hai bên tiếp tục cạnh tranh về nhiều lĩnh vực như thương mại, công nghệ, quân sự và ngoại giao. Liên quan đến Đài Loan, ông Tập kêu gọi Washington “thận trọng”, đồng thời nhấn mạnh mong muốn hai nước “chung sống hòa bình”.
Một điểm đáng chú ý khác là sự hợp tác liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Mỹ và Trung Quốc, hai quốc gia dẫn đầu về AI, đã nhất trí thành lập một “kênh liên lạc song phương” chuyên xử lý các sự cố liên quan đến công nghệ này và trao đổi quan điểm về những lợi ích và rủi ro của AI.
Quảng cáo
Động thái này xuất phát từ những lo ngại ngày càng gia tăng về việc AI có thể gây ra các sự cố nghiêm trọng hoặc vượt khỏi khả năng kiểm soát của con người. Phía Trung Quốc cho rằng hai nước có trách nhiệm phát triển và quản lý AI vì lợi ích chung, đồng thời bảo đảm con người vẫn giữ quyền kiểm soát. Trong khi đó, tổng thống Trump cho biết muốn duy trì mức độ quản lý AI như hiện nay.
*******
Ông Trump đăng ảnh 'eo biển Trump' khi Iran kêu gọi ngừng bắn 7 ngày ở Hormuz
Theo Al Jazeera, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 25/9 đã có động thái gây chú ý khi đăng tải lên mạng xã hội Truth Social một hình ảnh bản đồ mô tả eo biển Hormuz là "eo biển Trump".
Bài đăng của Tổng thống Trump xuất hiện khoảng 30 phút sau khi tờ Wall Street Journal (WSJ) dẫn lời các quan chức Mỹ, tiết lộ rằng chủ nhân Nhà Trắng đã bác bỏ đề xuất của Iran về việc chấm dứt giao tranh trong 7 ngày và mở lại eo biển Hormuz.
"Tổng thống Trump đã từ chối đề xuất ngừng bắn và mở cửa Hormuz trong vòng 7 ngày tới, đồng thời nói với các phụ tá về việc ông cân nhắc tiếp tục oanh tạc Iran sau cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11. Tổng thống dường như đang hoài nghi về khả năng Tehran đáp ứng các yêu cầu của Washington", nguồn tin của WSJ cho biết.
Tuy vậy, WSJ nhấn mạnh rằng quan điểm của ông Trump có thể thay đổi trong những tuần tới. Bên cạnh đó, Mỹ và Iran vẫn đang duy trì đối thoại qua các kênh trung gian về những vấn đề trọng yếu, bao gồm cả chương trình hạt nhân của Tehran.
Theo đề xuất của Iran, giao tranh trong khu vực sẽ chấm dứt trong vòng 7 ngày để eo biển Hormuz mở cửa trở lại. Ngoài ra, Iran cũng yêu cầu Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân, giải phóng tài sản bị đóng băng của Tehran và miễn các lệnh trừng phạt dầu mỏ.
Trong ngày 25/9, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng khẳng định, cuộc khủng hoảng ở eo biển Hormuz có thể được giải quyết bằng phương thức ngoại giao. "Mỹ là bên phong tỏa các cảng của chúng tôi và việc đóng cửa eo biển Hormuz chỉ là phản ứng tự nhiên. Cuộc khủng hoảng tại tuyến hàng hải này chỉ có thể được giải quyết trên bàn đàm phán, không phải bằng vũ lực", ông Pezeshkian nhấn mạnh.
Tổng thống Pezeshkian xác nhận việc Qatar và Pakistan đang làm trung gian để chuyển các thông điệp của Iran tới Mỹ. Tuy nhiên, ông Pezeshkian thừa nhận rằng Tehran đang mất niềm tin vào các cuộc đối thoại với Washington.
"Cứ sau mỗi lần đàm phán, họ lại tấn công và gia tăng các lệnh trừng phạt. Điều này đã tái diễn trong suốt thời gian qua", ông Pezeshkian nói với Al Jazeera.
*********
Liên minh Mecca họp khẩn khi Houthi liên tục tấn công Ảrập Xêút
Theo Al Jazeera, lãnh đạo quân đội Ảrập Xêút, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ ngày 25/9 đã nhóm họp tại Riyadh để bàn về các biện pháp hỗ trợ Ảrập Xêút đối phó với Houthi theo khuôn khổ Hiệp ước phòng thủ chung Mecca.
"Tổng Tư lệnh Lực lượng Quốc phòng Pakistan Asim Munir, Tổng Tham mưu trưởng Ảrập Xêút Fayyad al-Ruwaili và Tổng Tham mưu trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Selcuk Bayraktaroglu đã tham dự cuộc họp nhằm xem xét những mối đe dọa mà Riyadh đang phải đối mặt. Các bên tham dự đã tái khẳng định cam kết đối với phòng thủ tập thể, nhấn mạnh quyết tâm của ba nước trong việc bảo vệ an ninh, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ảrập Xêút", Bộ Quốc phòng Ảrập Xêút cho biết.
Về phía Pakistan, giới chức quân đội nước này khẳng định các bên tham dự cuộc họp đã "thảo luận về việc chia sẻ thông tin tình báo và phối hợp quân sự, đồng thời cam kết thực hiện hiệu quả Hiệp ước Phòng thủ chung Mecca".
Trước đó, Thổ Nhĩ Kỳ cũng tuyên bố có thể hỗ trợ đáp ứng các nhu cầu quân sự của Ảrập Xêút, đặc biệt về mặt kỹ thuật. Tuy nhiên, giới chức Ankara thừa nhận rằng mọi sự hỗ trợ ở giai đoạn này sẽ diễn ra trên cơ sở song phương và tinh thần liên minh, do hiệp định phòng thủ chung vẫn chưa được Quốc hội Thổ Nhĩ Kỳ phê chuẩn.
Hiệp ước phòng thủ chung Mecca được Thổ Nhĩ Kỳ, Ảrập Xêút và Pakistan ký kết vào tháng 8, bao gồm điều khoản tương tự Điều 5 của NATO khi quy định rõ bất kỳ cuộc tấn công nào nhắm vào một trong 3 nước "sẽ được coi là cuộc tấn công nhắm vào tất cả các bên và dẫn tới phản ứng tập thể".
Trong những ngày qua, Houthi đã liên tục tiến hành các đợt tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nhắm vào các mục tiêu trên lãnh thổ Ảrập Xêút, buộc chính quyền Riyadh phải ban hành cảnh báo khẩn cấp tại một số khu vực.
****
Châu Âu vẫn đang loay hoay tìm cách đối phó với « chiến tranh trong bóng tối » của Vladimir Putin
Nhân chuyến tông du Pháp của Giáo hoàng Lê-ô XIV, tuần báo L’Express chạy tựa trang nhất : « Lê-ô XIV : Những bí mật của một chuyến tông du lịch sử ». Chuyến công du đầu tiên của một giáo hoàng tới Pháp sau 18 năm nhận được sự hưởng ứng rất lớn từ cộng đồng Công giáo. Tuy nhiên, giữa Tòa thánh Vatican và Điện Élysée, tức phủ tổng thống Pháp, mọi chuyện không hề đơn giản.
Quảng cáo
Ở trang trong, L’Express đưa độc giả đến với « những cuộc đấu ngầm » giữa Điện Élysée và Vatican « xoay quanh một chuyến thăm lịch sử ». Tuy nhiên, bài xã luận trong tuần của tạp chí L’Express lại dành để nói về « Mối đe dọa từ Nga : Vì sao cần sẵn sàng cho cuộc chiến chống Vladimir Putin ? »
Châu Âu còn thời gian để ngăn chặn vòng xoáy leo thang căng thẳng ?
Những tương quan lực lượng mới ở châu Âu khiến mọi người nghĩ rằng châu Âu đang sống trong một trong những thời khắc bi thảm của lịch sử, báo hiệu trước một cuộc xung đột lan rộng mới. Trên thực tế, Nga, do vẫn chưa giành được thắng lợi trước Ukraina, đã tiến hành nhiều hình thức đối đầu khác tại châu Âu : chiến tranh thông tin, xung đột hỗn hợp, tấn công mạng, drone và nay là cả các vụ phá hoại vật chất.
L’Express nhắc lại hàng loạt vụ việc xảy ra tại châu Âu trong thời gian gần đây. Elie Tenenbaum, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu An ninh thuộc Viện Quan Hệ Quốc tế Ifri của Pháp, nhận định chiến dịch tấn công gián tiếp của Nga đang gia tăng cả về mức độ, cũng như tốc độ, và lần đầu tiên đã lan tới các nước Tây Âu.
Theo chuyên gia của Ifri, những hoạt động này cho thấy quyết tâm của điện Kremlin trong việc gây bất ổn cho châu Âu, trong bối cảnh châu Âu ngày càng trở thành nhà tài trợ chính cho Kiev và ngành công nghiệp quốc phòng của Ukraina và Liên Âu ngày càng gắn kết. Đối với Elie Tenenbaum, « nỗ lực chiến tranh của Ukraina ngày càng trở thành một nỗ lực của châu Âu ».
Trong bối cảnh châu Âu ngày càng bị chia rẽ và dễ tổn thương, điện Kremlin cũng tìm cách khai thác những điểm yếu này bằng các hoạt động nhằm gây chia rẽ chính trị.
Có lẽ vẫn còn kịp để ngăn chặn vòng xoáy leo thang căng thẳng. Nhưng L’Express lưu ý là cần ghi nhớ lời cảnh báo của tổng thống Pháp Poincaré vào năm 1913 : « Một dân tộc chỉ có thể thực sự giữ được hòa bình khi và chỉ khi dân tộc ấy sẵn sàng cho chiến tranh »: « Một dân tộc chỉ có thể thực sự theo đuổi hòa bình một cách hiệu quả khi sẵn sàng cho chiến tranh ». Đáng tiếc là thời đó châu Âu đã ở quá gần một cuộc chiến và mọi nỗ lực ngăn chặn thảm họa dường như đã quá muộn.
« Chiến tranh trong bóng tối » của Putin
Tương tự như L’Express, tuần báo Le Point hướng sự chú ý của độc giả đến chiến dịch phá hoại, xâm nhập, do thám của tổng thống Nga Vladimir Putin ở châu Âu. Trong bài viết về « Cuộc chiến trong bóng tối của Putin », Le Point bày tỏ lo ngại rằng trong khi Nga tiến hành các hành động khiêu khích nhằm vào châu Âu để làm rạn nứt sự đoàn kết của lục địa này cũng như dư luận các nước, thì « các nước châu Âu vẫn đang loay hoay tìm cách đối phó ».
Alexandre Tcherkassov, cựu lãnh đạo tổ chức nhân quyền Memorial của Nga, từng được trao giải Nobel Hòa bình năm 2022, « ở châu Âu, các nhà lãnh đạo tính toán cái giá có thể phải trả cho mỗi bước leo thang, nhưng các chiến lược gia Nga thì không suy nghĩ theo cách đó ». Ông cảnh báo là sẽ rất nguy hiểm khi hai phe hoàn toàn không hiểu cách bên kia suy nghĩ và đâu là những giới hạn của họ. Nhà bất đồng chính kiến này cho rằng chủ nghĩa đế quốc Nga sẽ không chấm dứt chừng nào những tội ác trong quá khứ của nước này chưa bị trừng phạt. Ông nhìn thấy một mạch liên tục giữa các chiến dịch của Nga tại Afghanistan, Tajikistan, Chechnya, Nagorno-Karabakh, Gruzia, Syria và hiện nay là Ukraina. Vì lần nào Nga cũng thoát khỏi bị trừng phạt, nên họ lại tiếp tục. Syria là cuộc tập dượt cho chiến tranh ở Ukraina. Chiến tranh ở Ukraina lại là cuộc tập dượt cho cuộc chiến tiếp theo.
Oleksandra Matviitchouk, giám đốc Trung tâm Tự do Dân sự, đồng chủ nhân giải Nobel Hòa bình 2022, cũng có cái nhìn u ám không kém : « Châu Âu phải hiểu rằng không còn ai sống trong thời bình nữa. Một cơn bão toàn cầu đang đến gần. Sẽ thật ngây thơ nếu nghĩ rằng hàng trăm nghìn binh sĩ Nga đã thiệt mạng chỉ để Putin chiếm Avdiivka hay Bakhmut, những thành phố mà phần lớn người Nga thậm chí không thể xác định trên bản đồ. Putin phát động cuộc xâm lược quy mô lớn nhằm chiếm toàn bộ Ukraina và tiến xa hơn nữa. Đối với ông ta, Ukraina là một cây cầu để tiến vào châu Âu ».
Câu hỏi mang tính quyết định vẫn là liệu cuộc chiến tranh hỗn hợp của Nga nhắm vào châu Âu có phải là bước chuẩn bị cho một cuộc chiến trực diện hay không ? Dù quân đội đã suy kiệt, Nga vẫn xây dựng các cơ sở quân sự mới dọc biên giới với Phần Lan. Một số chuyên gia quân sự cũng đề cập khả năng Nga sẽ tiến hành một đợt tổng động viên mới.
Dựa vào Liên Âu để giảm phụ thuộc quân sự vào Mỹ : chiến lược của Canada liệu có hiệu quả ?
Liên quan đến Canada, L’Express có bài viết về « Thủ tướng Canada Mark Carney dựa vào Liên Âu để giảm phụ thuộc quân sự vào Mỹ ». Những đe dọa của tổng thống Mỹ Donald Trump về việc sáp nhập Canada thành « bang thứ 51 của Mỹ » đang thúc đẩy Ottawa tìm kiếm các đối tác mới, trong đó châu Âu giữ vị trí quan trọng. Theo một cuộc khảo sát được công bố trong tháng 09 này, 80% người Canada ủng hộ tăng cường hợp tác quốc phòng với châu Âu.
Tuy nhiên, dù đã đạt được một số tiến triển, việc thay thế vai trò của Mỹ không hề đơn giản, bởi vì Canada vẫn phụ thuộc rất nhiều vào Mỹ về an ninh. Philippe Lagassé, giáo sư đại học Carleton, nhận định gần như mọi bộ phận trong hệ thống an ninh quốc gia Canada đều gắn với Mỹ. Canada cũng không có cơ quan tình báo đối ngoại tương đương như CIA của Mỹ, DGSE của Pháp hay MI6 của Anh. Trong khi đó, Norad - cơ quan kiểm soát không phận Bắc Mỹ - vẫn là một bộ chỉ huy song phương Hoa Kỳ - Canada.
Theo các chuyên gia, châu Âu khó có thể thay thế Mỹ trong việc bảo đảm an ninh cho Canada. Khả năng thực tế hơn là tăng cường hợp tác hậu cần giữa Liên Âu và Canada, nhằm giảm lệ thuộc vào Mỹ về vận tải, tiếp liệu và bổ sung đạn dược.
Một vấn đề nan giải khác là chương trình chiến đấu cơ F-35 của Mỹ. Canada đã cam kết mua 16 chiếc đầu tiên trong tổng số 88 phi cơ, nhưng đang cân nhắc xây dựng một « phi đội hỗn hợp », gồm cả F-35 của Mỹ với máy bay Gripen của tập đoàn công nghiệp quốc phòng và hàng không Saab của Thụy Điển. Tuy nhiên, chỉ có 16 chiếc F-35 thì sẽ là không đủ hiệu quả, trong khi một phi đội hỗn hợp quy mô lớn sẽ rất tốn kém.
Dẫu vậy, theo L’Express, Canada vẫn có một lợi thế mà nhiều đồng minh khác không có : vị trí địa lý tương đối thuận lợi, khiến nhu cầu đối phó khẩn cấp với một mối đe dọa quân sự trên lãnh thổ ít cấp bách hơn. Trừ trường hợp tổng thống Mỹ Donald Trump thực sự đưa xe tăng tới biên giới Canada !!!
Thỏa thuận về Groenland khiến Đan Mạch nhẹ nhõm, nhưng lại « mở rộng cửa » cho Mỹ
Nhìn sang Courrier International, tuần báo này dành sự quan tâm đáng kể tới an ninh Groenland, hòn đảo tự trị thuộc Đan Mạch. Trong bài « Thỏa thuận về Groenland khiến Đan Mạch nhẹ nhõm, nhưng lại mở rộng cửa cho Mỹ », tuần báo điểm lại phản ứng của báo chí Đan Mạch trước thỏa thuận mới giữa Washington và Copenhagen.
Theo Courrier International, về nguyên tắc, Mỹ đã từ bỏ ý định sáp nhập Groenland, nhưng tương lai của hòn đảo vẫn khiến một bộ phận người dân lo ngại. Politiken tỏ ra nhẹ nhõm khi cho rằng cuộc khủng hoảng lần này dường như đã qua và gọi việc tránh được một cuộc khủng hoảng bạo lực là « một thắng lợi lớn của nền ngoại giao Groenland và Đan Mạch ». Trong khi đó, Jyllands-Posten cho rằng « chiến lược hạ nhiệt căng thẳng » của ngoại trưởng Lars Løkke Rasmussen, đưa vấn đề ra khỏi mạng xã hội để xử lý thông qua đàm phán, đã phát huy hiệu quả. Tuy nhiên, chính phủ Đan Mạch vẫn thận trọng do nội dung đầy đủ của thỏa thuận chưa được công bố.
Theo Berlingske, về mặt chính thức, Mỹ hầu như không có thêm nhiều quyền so với những gì họ đã có từ thỏa thuận quốc phòng năm 1951, vốn cho phép Washington xây dựng các căn cứ quân sự tại Groenland. Tuy nhiên, Jyllands-Posten cảnh báo rằng vị thế của Mỹ tại Groenland có thể được củng cố, với vai trò và lợi ích của Mỹ ngày càng lớn hơn.
Đáng chú ý, mối lo ngại không chỉ nằm ở lĩnh vực quân sự. Politiken lưu ý rằng về kinh tế, Groenland có thể rơi vào thế bị mắc kẹt, trong khi họ muốn tự quyết định tương lai của mình. Vì vậy, dù thỏa thuận giúp Đan Mạch tạm thời nhẹ nhõm, nó đồng thời có thể mở rộng đáng kể ảnh hưởng của Mỹ tại Groenland.
Đài Loan trước nguy cơ bị Donald Trump đem ra mặc cả với Tập Cận Bình
Liên quan đến Đài Loan, nhân chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Courrier International giới thiệu lại bài viết của Foreign Policy: « Thương lượng với Tập Cận Bình : Liệu Donald Trump có đem Đài Loan ra mặc cả ? »
Theo Foreign Policy, Donald Trump dường như đang làm suy yếu học thuyết « mơ hồ chiến lược » vốn là một trong những nền tảng của quan hệ Mỹ - Trung. Chính sách này nhằm duy trì sự không chắc chắn về việc Mỹ có can thiệp quân sự nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan hay không, qua đó vừa răn đe Bắc Kinh sử dụng vũ lực, vừa kiềm chế những hành động có thể mang tính khiêu khích từ Đài Bắc.
Giới chuyên gia và những người có quan điểm cứng rắn với Trung Quốc tại Mỹ lo ngại rằng bản năng của Trump với tư cách một nhà đàm phán, cùng những tuyên bố cho thấy ông ít quan tâm đến vấn đề chiến lược, có thể khiến Washington giảm mức độ cam kết với Đài Loan để duy trì quan hệ với Bắc Kinh. Việc Trump coi các hợp đồng bán vũ khí cho Đài Loan như những « quân bài » trong đàm phán với Trung Quốc càng làm gia tăng những lo ngại này.
Theo Foreign Policy, nguy cơ nằm ở chỗ nếu Bắc Kinh cho rằng cái giá phải trả cho một hành động nhằm vào Đài Loan đã giảm, Trung Quốc có thể sớm thử thách quyết tâm của Mỹ, qua đó làm suy yếu tác dụng răn đe của sách lược « mơ hồ chiến lược ».
Tuy nhiên, trong ngắn hạn, Bắc Kinh dường như chưa muốn gây khủng hoảng tại Đài Loan, mà ưu tiên duy trì quan hệ ổn định với Washington. Giới trí thức Trung Quốc thậm chí nói đến « khởi đầu của một thời kỳ hạ nhiệt giữa Mỹ và Trung Quốc ». Dù vậy, mục tiêu dài hạn của Trung Quốc đối với Đài Loan, kể cả khả năng sử dụng vũ lực, vẫn không thay đổi.
Foreign Policy kết luận rằng chính sách « mơ hồ chiến lược » vốn nhằm giữ cả Bắc Kinh và Đài Bắc trong tình trạng không chắc chắn. Nhưng dưới nhiệm kỳ Donald Trump, màn sương mù này có nguy cơ dần tan đi, khiến Trung Quốc có thể cho rằng Mỹ hiện ít cam kết với Đài Loan hơn trước.
Cuộc sống đâu chỉ có AI, mà còn có các robot sát thủ
Tuần này, mối đe dọa AI phát triển chệch hướng, bị các thế lực, thậm chí các lực lượng khủng bố sử dụng sai mục đích là một trong những đề tài thu hút sự quan tâm của các tuần báo. Trong tạp chí L’Obs, cây bút thời luận David Caviglioli đưa ra một bài viết châm biếm về những cảnh báo đối với công nghệ AI. Sau những lo ngại về AI, tác giả chuyển sang một mối đe dọa được cho là không kém phần nghiêm trọng : ngành công nghệ chế tạo robot, với những cỗ máy ngày càng tự chủ, có khả năng phối hợp và đưa ra các quyết định phức tạp.
Dưới giọng kể giả tưởng của giám đốc điều hành KILL-BOTS, tập đoàn sản xuất robot sát thủ hàng đầu thế giới, tác giả mô tả một nguyên mẫu robot chiến đấu DEATH-MACHINE-7 (Cỗ máy chết chóc 7) đã trốn khỏi phòng thí nghiệm và tự ý giết người. Trớ trêu hơn, cuộc điều tra sự cố lại được giao cho một robot, trong khi phiên bản mới « Cỗ máy chết chóc 8 », được trang bị vũ khí mạnh hơn, vẫn đang được thử nghiệm.
Qua sự mỉa mai này, tuần báo L’Obs đặt câu hỏi về nghịch lý của việc các doanh nghiệp vừa cảnh báo những nguy cơ mà công nghệ của họ có thể gây ra, vừa tiếp tục phát triển và thương mại hóa các công nghệ này. Giám đốc điều hành KILL-BOTS viện dẫn « tương lai của nhân loại » để kêu gọi chính phủ các nước không mua robot « Cỗ máy chết chóc 7 » vì nó « quá mạnh, quá tự chủ, quá nhanh và được trang bị vũ khí hạng quá nặng », có thể gây ra nhũng hậu quả « quá tàn khốc », nhưng ngay sau đó lại quảng bá chương trình khuyến mại « mua 20 tặng 2 », chỉ vài ngày trước khi tập đoàn lên sàn chứng khoán.
Bằng cách đẩy sự mâu thuẫn này lên đến mức phi lý, cây bút thời luận David Caviglioli của L’Obs châm biếm những lời cảnh báo về công nghệ khi chúng được đưa ra bởi chính những người có lợi ích kinh tế trực tiếp từ sự phát triển của công nghệ đó.
Trump, AI, di dân … và Lê-ô XIV, một vị giáo hoàng rất chính trị
Nhân chuyến tông du Pháp từ ngày 25 đến 28/09 của giáo hoàng Lê-ô XIV, L’Obs phân tích chân dung vị giáo hoàng đầu tiên là người Mỹ. Ban đầu được xem là kín đáo, ôn hòa và ít gây tranh cãi hơn người tiền nhiệm, giáo hoàng Lê-ô XIV dường như đã dành những tháng đầu lãnh đạo Vatican để củng cố nội bộ Giáo hội và duy trì sự đoàn kết giữa các khuynh hướng.
Tuy nhiên, những đối đầu với chính quyền Donald Trump đã cho thấy một vị giáo hoàng quyết đoán hơn. Ông công khai phản đối chính sách của Washington đối với người nhập cư, Venezuela và chiến tranh Iran, đồng thời bác bỏ những chỉ trích trực tiếp từ Donald Trump. Qua đó, vị giáo hoàng vốn kín tiếng dần trở thành một tiếng nói đạo đức có tầm ảnh hưởng trong các vấn đề quốc tế.
Theo L’Obs, sự cứng rắn này cũng giúp làm rõ phương pháp lãnh đạo của giáo hoàng Lê-ô XIV : ông không phá bỏ những cải cách của giáo hoàng Phan-xi-cô mà tìm cách củng cố chúng bằng một Giáo hội có tổ chức và đồng thuận hơn. Ông tiếp tục thúc đẩy vai trò của giáo dân và phụ nữ trong Giáo hội, đồng thời giữ lập trường cứng rắn với các nhóm truyền thống chủ trương ly khai.
Xuất thân từ Mỹ nhưng có hai thập niên hoạt động truyền giáo tại Peru, ông được mô tả là người thực tế, gần gũi với dân nghèo và quen với sự đa dạng của Giáo hội toàn cầu. Ông cũng đặc biệt chú ý đến những biến đổi của thời đại. Thông điệp đầu tiên về bảo vệ con người trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo cho thấy ông muốn đưa Giáo hội tham gia sâu hơn vào những tranh luận lớn của xã hội đương đại.
Chuyến thăm Pháp vì thế không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo. Trong bối cảnh xã hội Pháp ngày càng thế tục hóa và cực hữu gia tăng ảnh hưởng, giáo hoàng Lê-ô XIV được kỳ vọng sẽ đề cập đến các vấn đề như chủ nghĩa dân tộc, chủ nghĩa đa phương, hòa bình tại Ukraina và vai trò của châu Âu trong trật tự thế giới mới. Theo L’Obs, từ một giáo hoàng có vẻ kín đáo, Lê-ô XIV đang dần cho thấy hình ảnh của một nhà lãnh đạo Giáo hội có lập trường chính trị rõ ràng và quan tâm sâu sắc đến các biến động của thời đại.
******
Chiến dịch giúp Ukraine cắt đứt mũi thọc sâu của Nga ở Donetsk
Chiến dịch Vivaldi kéo dài khoảng 4 tháng qua dường như đã giúp Ukraine tái kiểm soát hơn 100 km2 lãnh thổ gần thành phố Lyman ở tỉnh Donetsk.
AMK Mapping, tài khoản X chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở về chiến sự, hôm 24/9 cho biết quân đội Ukraine đã tái chiếm khoảng 532 km2 lãnh thổ từng do Nga kiểm soát hoặc thuộc "vùng xám", tức khu vực đang xảy ra giao tranh và chưa có bên nào nắm giữ hoàn toàn, trên mặt trận Lyman ở tỉnh Donetsk.
Con số này gồm khoảng 479 km2 tại tỉnh Donetsk, 32 km2 ở tỉnh Lugansk và 21 km2 ở tỉnh Kharkov. "Đây là kết quả của chiến dịch phản công kéo dài 4 tháng qua, cùng một số hoạt động truy quét quy mô nhỏ hơn vào đầu năm nay", AMK Mapping cho hay.
Lãnh thổ mà Ukraine tái kiểm soát trên mặt trận Lyman. Đồ họa: X/AMK Mapping
Theo Viện Chiến tranh Hiện đại (MWI) thuộc Học viện Lục quân West Point của Mỹ, Tập đoàn quân Hợp thành số 20 và 25 Nga đã tiến dần về phía Lyman, thành phố chiến lược nằm ở vị trí giao cắt quan trọng giữa các tuyến đường sắt và đường bộ ở Donetsk, trong vòng 20 tháng.
Giành được Lyman sẽ giúp Nga kiểm soát một trung tâm hậu cần quan trọng để duy trì chiến dịch tiến công và bao vây "vành đai pháo đài" dài khoảng 50 km ở tỉnh Donetsk, gồm thành phố Konstantinovka, Druzhkovka, Slovyansk và Kramatorsk.
"Quân đoàn số 3 Ukraine hồi tháng 5 phát động chiến dịch phản công Vivaldi. Chỉ trong vài tuần, họ đã cắt đứt mũi thọc sâu của Nga, bao vây một số đơn vị thuộc Sư đoàn Bộ binh cơ giới số 2 và 14, tái kiểm soát tới 250 km2 lãnh thổ", MWI cho hay.
Tướng Andrii Biletskyi, tư lệnh Quân đoàn Lục quân số 3 Ukraine, hôm 20/9 thông báo nước này đã giành lại được 125 km2 lãnh thổ trong chiến dịch Vivaldi, trong đó có 50 km2 "từng do Nga kiểm soát".
Đại tá Rodion Kudryashov, phó tư lệnh Quân đoàn 3 Ukraine, sau đó cho biết nền móng tạo nên thành công của chiến dịch Vivaldi được xây dựng từ trước khi lực lượng nước này bắt đầu chuyển quân.
"Khi thành lập Quân đoàn 3, chúng tôi đã thay đổi hệ thống chỉ huy của các đơn vị trực thuộc. Một số lữ đoàn gia nhập quân đoàn sau khi trải qua những trận chiến ác liệt, hứng chịu tổn thất, gặp vấn đề về nhân lực và quan trọng nhất là suy giảm lòng tin với giới lãnh đạo", ông tiết lộ.
Pháo phản lực Ukraine khai hỏa nhằm vào vị trí Nga tại tỉnh Donetsk hồi tháng 6. Ảnh: Lữ đoàn Cơ giới Độc lập số 93 Ukraine
Tư lệnh Biletsky đặt ra nguyên tắc then cốt là chỉ huy phải chịu trách nhiệm cho toàn bộ quá trình từ đào tạo binh sĩ cho đến kết quả trên chiến trường. Các đơn vị Ukraine phải thay thế chỉ huy, tái cấu trúc bộ máy tham mưu và củng cố hệ thống hạ sĩ quan.
"Trong một số trường hợp, chúng tôi phải xây dựng lại gần như từ đầu các quy trình mà trên lý thuyết phải hoạt động được từ lâu. Chỉ huy hiện đại phải xử lý được lượng thông tin khổng lồ và đưa ra quyết định nhanh chóng, thay vì chờ đợi nhiều giờ", Kudryashov cho biết.
Nhiệm vụ tiếp theo của Quân đoàn 3 Ukraine là chặn đứng đà tiến của Nga trước khi tiến hành nỗ lực phản công. "Nhiệm vụ của chúng tôi khi tiếp quản khu vực không phải là tấn công, mà là ngăn tình hình xấu đi và ổn định tiền tuyến", đại tá Kudryashov nhớ lại.
Lực lượng Ukraine khi đó đang chịu áp lực từ đối phương, các đội hình chiến đấu tại một số khu vực đã mất tính gắn kết. "Lực lượng Nga tích cực áp dụng chiến thuật xâm nhập, triển khai các nhóm quân nhỏ để len lỏi qua vị trí của chúng tôi rồi tập hợp ở phía sau, đe dọa hệ thống hậu cần và từ từ bào mòn phòng tuyến", ông Kudryashov cho hay.
Vị trí Lyman và vành đai pháo đài tại tỉnh Donetsk. Đồ họa: Telegraph
Kudryashov thêm rằng họ cũng phải "hiểu đối phương" và tính trước những bước đi tiếp theo, trước khi có thể mở chiến dịch phản công.
Đến tháng 6, Quân đoàn 3 Ukraine đã ổn định được tiền tuyến ở khu vực từ Borova đến Lyman, đẩy lùi các mũi xâm nhập của đối phương. "Điều này nghe không ấn tượng bằng 'tiến công', song không thể tiến hành cuộc tấn công nào nếu không làm việc đó trước", ông nêu quan điểm.
Sau khi tiền tuyến ổn định, bước đi tiếp theo của Ukraine là định hình chiến trường nhằm mở chiến dịch phản công. Các đơn vị vận hành thiết bị không người lái (drone) Ukraine nhắm vào mạng lưới hậu cần của Nga, tập kích đường ống dẫn dầu và các kho chứa, buộc đối phương thay đổi tuyến đường cung cấp nhiên liệu.
MWI nhận định Quân đoàn 3 Ukraine đã chiếm ưu thế về drone trước lực lượng Nga.
"Nhờ hai lữ đoàn thuộc Lực lượng Hệ thống Không người lái (USF), Quân đoàn 3 đã phủ kín hậu phương Nga bằng drone. Một blogger quân sự Nga cho biết lượng lớn drone dòng Hornet của Ukraine đã hoạt động ở phía sau phòng tuyến Nga hơn 150 km, tấn công các điểm vượt sông, làm gián đoạn hoạt động hậu cần và ngăn chặn quân tiếp viện", MWI cho hay.
Theo viện nghiên cứu Mỹ, các cuộc tập kích đã khiến lực lượng Nga ở mặt trận Lyman bị cô lập, không thể tiếp nhận lực lượng và khí tài cần thiết để vận hành drone một cách hiệu quả.
MWI cho rằng Ukraine còn hạ sát nhiều phi công drone kinh nghiệm của đơn vị Rubikon tinh nhuệ, buộc Nga rút họ khỏi mặt trận Lyman để hạn chế thêm tổn thất và tạo thêm lợi thế cho đối phương.
"Ukraine đang tiếp tục tập kích dữ dội bằng pháo binh, trong đó có pháo phản lực phóng loạt, và drone nhằm vào các vị trí Nga gần tiền tuyến, cũng như khu vực hậu phương chiến thuật và chiến lược, để hỗ trợ chiến dịch tấn công đang diễn ra", AMK Mapping cho biết hôm 24/9.
Lực lượng Ukraine tập kích mục tiêu Nga gần Lyman trong video đăng ngày 24/9. Video: Quân đoàn Lục quân 3 Ukraine
Rybar, tài khoản mạng xã hội có liên hệ với quân đội Nga và thường được sử dụng làm nguồn tin thay thế cho các tuyên bố chính thức của Moskva, thừa nhận Ukraine đã đạt bước tiến tại mặt trận Lyman.
"Các đơn vị Nga từng bước tiến quân ở Lyman trong nửa đầu mùa hè. Từ đầu tháng 8, đối phương bắt đầu phản công và giành lại một số vị trí vào tuần đầu tiên của tháng 9, cũng như bắt đầu nỗ lực nhằm kiểm soát Shandryholovo và Zarechnoye", tài khoản này cho hay.
AMK Mapping nhận định bước tiến của Ukraine có thể làm đình trệ chiến dịch tấn công Slovyansk và Kramatorsk, hai thành phố lớn nhất mà Kiev còn kiểm soát ở tỉnh Donetsk và cũng là những thành trì kiên cố nhất trong "vành đai pháo đài".
Tuy nhiên, đại tá Kudryashov cũng cho rằng giao tranh tại mặt trận Lyman vẫn diễn biến rất phức tạp. "Giành thắng lợi trong một trận đánh không có nghĩa là chiến thắng cả cuộc Đối phương cũng đang học hỏi, tìm kiếm điểm yếu và cố gắng nhân rộng những biện pháp đang phát huy hiệu quả", ông nói.
"Nga có thể đẩy mạnh chiến dịch nhằm vào Druzhkovka và Dobropillya, với mục tiêu phát triển mặt trận và thọc sườn Kramatorsk, cắt đứt tuyến cao tốc dẫn vào thành phố từ phía tây. Họ cũng có thể mở thêm mặt trận tại tỉnh Kharkov, Sumy và Chernihiv nhằm tiếp tục kéo giãn lực lượng Ukraine, vốn vẫn trong tình trạng thiếu thốn nhân lực", AMK Mapping cảnh báo.
Phạm Giang (Theo War Zone, Ukrainska Pravda)
********
639260357643119115.jpg)
639259472897679541.jpg)
.639259627740823607.png)
