Văn Học & Nghệ Thuật

Gặp lại Lê Tất Điều

Trong năm 2012, sự trở lại của những tác phẩm văn, sử sáng giá đã in tại miền Nam trước năm 1975 của Tràng Thiên (Võ Phiến), Tạ Chí Đại Trường


SGTT.VN - Trong năm 2012, sự trở lại của những tác phẩm văn, sử sáng giá đã in tại miền Nam trước năm 1975 của Tràng Thiên (Võ Phiến), Tạ Chí Đại Trường... tuy chưa nhiều, song có thể nói, đã đem lại nguồn cảm hứng lớn cho người đọc, người viết trong nước ở thời điểm này. Những ngày đầu năm 2013, một tác phẩm văn chương đầy nhân cảm của nhà văn Lê Tất Điều, sau 47 năm lại tái ngộ độc giả Việt Nam – truyện dài Đêm dài một đời (*).

 

Nhà văn Lê Tất Điều.

Những ngày đầu năm, đọc lại Đêm dài một đời như được trải nghiệm một cảm giác xa xót mà lung linh của tình người trong thời loạn. Không hiện lên với khói lửa và tàn khốc xương máu, chiến tranh đi sâu vào những phận người nhỏ bé và lầm lũi với sự âu lo chết chóc thường trực, với những chuyến tàu chở học trò về thăm quê nhà có thể bị trúng mìn bất cứ lúc nào, với những cuộc chia tay của đám học sinh nội trú được biến thành trò chơi đám ma... Bối cảnh cuộc chiến ở rất xa, thậm chí không được nhắc đến, nhưng lại rất gần, day dứt trong mỗi tâm hồn, biến cố cuộc đời.

Lê Tất Điều được biết đến như một cây bút viết về ký ức tuổi thơ tuyệt vời. Nhưng trong Đêm dài một đời, thế giới tuổi thơ lại có sức lay động mãnh liệt hơn cả. Đó là thế giới của những tuổi thơ không nhìn thấy mặt trời, những đứa trẻ mù hoang mang và chưa thể tìm thấy sự chủ động trước đời sống.

Tất cả hiện lên trong lời dẫn chuyện của cậu bé Thương, một cậu bé rơi vào cảnh mồ côi cha mẹ và mù loà sau một chuyến tàu cán mìn trở thành học sinh nội trú ở trường khiếm thị. Sự chật chội thiếu thốn của không gian sống nội trú, những cuộc chia tay bạn bè không hứa hẹn gặp lại, mối quan hệ với những “người sáng” đầy phức tạp và những tình cảm ân cần, trìu mến mà những nhóm thanh niên sinh viên tình nguyện dành cho bọn trẻ... đã tạo nên bức tranh đời sống kỳ lạ, đầy cảm động. Cả cái cách mà bọn trẻ trước khi rời xa môi trường nội trú tìm cho mình những nghề nghiệp, những nơi nương tựa để tiếp tục sống (người làm bàn chải, người bán vé số, người cố gắng khẳng định mình trong ban nhạc) cũng chồng chất ưu tư thân phận, song lại luôn ánh lên những niềm lạc quan trong trẻo vào cuộc đời, vào tình người.

 

Lê Tất Điều viết về đời sống tâm hồn của lũ trẻ bằng sự đồng cảm đầy tinh tế. Đó có thể là khoảnh khắc nhân vật tôi ngồi mân mê cái mấu xương nhô ra ở cổ tay bạn, đó là khi lũ trẻ mù chơi đàn, chính âm thanh làm cho chúng cảm nhận đầy đủ đời sống xung quanh xôn xao, thấy được mùi hoa ngâu phảng phất, thấy bóng tối bớt nặng nề...

Nỗi buồn miên man thấm sâu vào nhạc văn của Đêm dài một đời, có sức gợi mở và ám ảnh người đọc triền miên: “Tôi tìm được sự rung động, xúc cảm trong khi hát. Tôi phải nói về một thế giới nào đó, một thế giới mềm nhỏ kết bằng những nỗi buồn man mác, đôi khi chan chứa tình thương yêu. Tôi muốn hát thế nào để mọi người cùng hiểu về thế giới đó. Mọi người phải cùng sống, cùng bàng hoàng vì bài hát như tôi” (trang 128).

Có thể nói, đây là thứ văn chương hồn hậu, giúp người ta nghĩ đẹp, cảm xúc đẹp, sống đẹp và biết hướng tha với một tinh thần đầy rộng mở, chia sẻ, yêu thương. Đâu đó, ta đã bắt gặp những nghịch cảnh, những đời sống chan chứa nghĩa tình, khốc liệt mà đằm sâu, sát thực mà rất thi ca trong một vài truyện ngắn của Duyên Anh, người văn chương cùng thời.

Tràng Thiên (Võ Phiến) viết nhận xét rằng: “Đọc Điều, ta tiếp cận một tâm hồn nhân ái, bao la và dịu dàng”.

Lê Tất Điều sinh năm 1942 tại Hà Đông, vào Sài Gòn từ năm 1954; được biết đến qua tạp chí Bách Khoa, một tạp chí uy tín, thành công tại Sài Gòn trong giai đoạn dài, từ năm 1957 – 1975. Ngay từ tập truyện ngắn đầu tay có tựa Khởi hành, do Bách Khoa ấn hành năm 1961, Lê Tất Điều đã được giới phê bình và độc giả lúc bấy giờ đánh giá cao. Cho đến năm 1970, ông là tác giả của tám cuốn tiểu thuyết, truyện ngắn, truyện dài gây chú ý, trong đó, Đêm dài một đời là cuốn thứ tư. Sau năm 1975 ông sang Mỹ và mở một bước ngoặt mới trong văn nghiệp: không viết văn xuôi nữa mà chuyển hẳn sang làm thơ với bút danh Cao Tần. Các tập thơ nổi tiếng của ông trong thời kỳ này là: Thơ Cao Tần (1977), Thư về Bloomington, Illinois (1997). Trong thời kỳ này, ông cộng tác với các tạp chí: Hồn Việt, Bút Lửa, Văn Học Nghệ Thuật trong chức vụ tổng thư ký hoặc chủ bút; từ năm 1990, làm cố vấn trưởng Thư viện Toàn cầu.

Sau 47 năm, Đêm dài một đời của Lê Tất Điều trở lại giản dị và vẫn mới mẻ trong bối cảnh đời sống văn chương đang thiếu những tác phẩm đẹp, lay động thực sự dành cho tuổi mới lớn, trong đời sống mà sự vô cảm đang có sức lây lan mãnh liệt.

Nguyễn Vĩnh Nguyên

(*) Phương Nam & NXB Hội Nhà Văn, 2012

MKanh chuyển

T.Post

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

Gặp lại Lê Tất Điều

Trong năm 2012, sự trở lại của những tác phẩm văn, sử sáng giá đã in tại miền Nam trước năm 1975 của Tràng Thiên (Võ Phiến), Tạ Chí Đại Trường


SGTT.VN - Trong năm 2012, sự trở lại của những tác phẩm văn, sử sáng giá đã in tại miền Nam trước năm 1975 của Tràng Thiên (Võ Phiến), Tạ Chí Đại Trường... tuy chưa nhiều, song có thể nói, đã đem lại nguồn cảm hứng lớn cho người đọc, người viết trong nước ở thời điểm này. Những ngày đầu năm 2013, một tác phẩm văn chương đầy nhân cảm của nhà văn Lê Tất Điều, sau 47 năm lại tái ngộ độc giả Việt Nam – truyện dài Đêm dài một đời (*).

 

Nhà văn Lê Tất Điều.

Những ngày đầu năm, đọc lại Đêm dài một đời như được trải nghiệm một cảm giác xa xót mà lung linh của tình người trong thời loạn. Không hiện lên với khói lửa và tàn khốc xương máu, chiến tranh đi sâu vào những phận người nhỏ bé và lầm lũi với sự âu lo chết chóc thường trực, với những chuyến tàu chở học trò về thăm quê nhà có thể bị trúng mìn bất cứ lúc nào, với những cuộc chia tay của đám học sinh nội trú được biến thành trò chơi đám ma... Bối cảnh cuộc chiến ở rất xa, thậm chí không được nhắc đến, nhưng lại rất gần, day dứt trong mỗi tâm hồn, biến cố cuộc đời.

Lê Tất Điều được biết đến như một cây bút viết về ký ức tuổi thơ tuyệt vời. Nhưng trong Đêm dài một đời, thế giới tuổi thơ lại có sức lay động mãnh liệt hơn cả. Đó là thế giới của những tuổi thơ không nhìn thấy mặt trời, những đứa trẻ mù hoang mang và chưa thể tìm thấy sự chủ động trước đời sống.

Tất cả hiện lên trong lời dẫn chuyện của cậu bé Thương, một cậu bé rơi vào cảnh mồ côi cha mẹ và mù loà sau một chuyến tàu cán mìn trở thành học sinh nội trú ở trường khiếm thị. Sự chật chội thiếu thốn của không gian sống nội trú, những cuộc chia tay bạn bè không hứa hẹn gặp lại, mối quan hệ với những “người sáng” đầy phức tạp và những tình cảm ân cần, trìu mến mà những nhóm thanh niên sinh viên tình nguyện dành cho bọn trẻ... đã tạo nên bức tranh đời sống kỳ lạ, đầy cảm động. Cả cái cách mà bọn trẻ trước khi rời xa môi trường nội trú tìm cho mình những nghề nghiệp, những nơi nương tựa để tiếp tục sống (người làm bàn chải, người bán vé số, người cố gắng khẳng định mình trong ban nhạc) cũng chồng chất ưu tư thân phận, song lại luôn ánh lên những niềm lạc quan trong trẻo vào cuộc đời, vào tình người.

 

Lê Tất Điều viết về đời sống tâm hồn của lũ trẻ bằng sự đồng cảm đầy tinh tế. Đó có thể là khoảnh khắc nhân vật tôi ngồi mân mê cái mấu xương nhô ra ở cổ tay bạn, đó là khi lũ trẻ mù chơi đàn, chính âm thanh làm cho chúng cảm nhận đầy đủ đời sống xung quanh xôn xao, thấy được mùi hoa ngâu phảng phất, thấy bóng tối bớt nặng nề...

Nỗi buồn miên man thấm sâu vào nhạc văn của Đêm dài một đời, có sức gợi mở và ám ảnh người đọc triền miên: “Tôi tìm được sự rung động, xúc cảm trong khi hát. Tôi phải nói về một thế giới nào đó, một thế giới mềm nhỏ kết bằng những nỗi buồn man mác, đôi khi chan chứa tình thương yêu. Tôi muốn hát thế nào để mọi người cùng hiểu về thế giới đó. Mọi người phải cùng sống, cùng bàng hoàng vì bài hát như tôi” (trang 128).

Có thể nói, đây là thứ văn chương hồn hậu, giúp người ta nghĩ đẹp, cảm xúc đẹp, sống đẹp và biết hướng tha với một tinh thần đầy rộng mở, chia sẻ, yêu thương. Đâu đó, ta đã bắt gặp những nghịch cảnh, những đời sống chan chứa nghĩa tình, khốc liệt mà đằm sâu, sát thực mà rất thi ca trong một vài truyện ngắn của Duyên Anh, người văn chương cùng thời.

Tràng Thiên (Võ Phiến) viết nhận xét rằng: “Đọc Điều, ta tiếp cận một tâm hồn nhân ái, bao la và dịu dàng”.

Lê Tất Điều sinh năm 1942 tại Hà Đông, vào Sài Gòn từ năm 1954; được biết đến qua tạp chí Bách Khoa, một tạp chí uy tín, thành công tại Sài Gòn trong giai đoạn dài, từ năm 1957 – 1975. Ngay từ tập truyện ngắn đầu tay có tựa Khởi hành, do Bách Khoa ấn hành năm 1961, Lê Tất Điều đã được giới phê bình và độc giả lúc bấy giờ đánh giá cao. Cho đến năm 1970, ông là tác giả của tám cuốn tiểu thuyết, truyện ngắn, truyện dài gây chú ý, trong đó, Đêm dài một đời là cuốn thứ tư. Sau năm 1975 ông sang Mỹ và mở một bước ngoặt mới trong văn nghiệp: không viết văn xuôi nữa mà chuyển hẳn sang làm thơ với bút danh Cao Tần. Các tập thơ nổi tiếng của ông trong thời kỳ này là: Thơ Cao Tần (1977), Thư về Bloomington, Illinois (1997). Trong thời kỳ này, ông cộng tác với các tạp chí: Hồn Việt, Bút Lửa, Văn Học Nghệ Thuật trong chức vụ tổng thư ký hoặc chủ bút; từ năm 1990, làm cố vấn trưởng Thư viện Toàn cầu.

Sau 47 năm, Đêm dài một đời của Lê Tất Điều trở lại giản dị và vẫn mới mẻ trong bối cảnh đời sống văn chương đang thiếu những tác phẩm đẹp, lay động thực sự dành cho tuổi mới lớn, trong đời sống mà sự vô cảm đang có sức lây lan mãnh liệt.

Nguyễn Vĩnh Nguyên

(*) Phương Nam & NXB Hội Nhà Văn, 2012

MKanh chuyển

T.Post

BẢN TIN MỚI NHẤT

Vinh Danh Người Vợ Lính VNCH - Nguyễn Tường Tuấn

Anh đã ray rứt và quằn quại trong suy nghĩ từ bao nhiêu năm nay để viết lên một lời nào đó tôn vinh em. Thật là bất công với cuộc nội chiến hơn 20 năm.

Xem Thêm

VẼ LẠI TÌNH TA - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Một mình đứng giữa bao la Xin anh vẽ lại tình ta một lần

Xem Thêm

Roger Stone kêu gọi Trump tuyên bố 'thiết quân luật' nếu ông ta thua cuộc bầu cử

Và ra lệnh bắt giữ Mark Zuckerberg, Tim Cook và gia đình Clintons

Xem Thêm

André Menras: ‘Vụ Đồng Tâm - Đảng CSVN từ mị dân đến coi dân là kẻ thù’ - Mỹ Hằng

Họ đang ngồi chễm chệ trên nhánh cây của nhân dân mà đa số là nông dân, họ đã thừa hưởng hoa trái của cành cây, và ngày nay họ đang cưa cành cây để bán nốt gỗ. Leo cao thì họ sẽ ngã đau.

Xem Thêm

Tự Do cái con ... - Nguyễn Bá Chổi.

(HNPD) Tự Do cái con ... - Nguyễn Bá Chổi.

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Ngôn Ngữ Luật Rừng

Luật sư ??? Cái luật "tiên sư nó" thì có !!! Con quỷ cái này sẽ gặp quả báo không đâm đầu vào ô tô thì cũng cửa nhà tan nát. Xin thắp một nén hương để tưởng nhớ đến cụ Lê Đình Kình.

Xem Thêm

Đề bài :Vị Thủ Tướng Thông Minh Nhất Thế Giới

Thằng Niểng ba xạo nầy làm thủ vĩ thi đúng như Lary De King nói: Việt Nam - Một đất nước thật tộ nghiệp"

Xem Thêm

Đề bài :Cảnh báo: Trò lừa vote by Mail

Dang no lay bieu tuong la LUA,thi di nhien trong dang ,tu thuong tang dang truong obama den thang( con ) tep riu deu LUA ca,bay gio dua ten DAN ra thi no cung la pho dang LUA.Vi vay he cai dang LUA nay no noi,no lam thi can than keo MAC LUA ca nuoc. Cu nhin thang dang truong,pho dang va bon LUA dan anh-lua dan chi trong ha vien thi thay ngay,no la phai cam cui viet tay va mat cong di bo vao thung cho no LUA a !?!

Xem Thêm

Đề bài :Con gái Huỳnh Thục Vy không được đến trường vì ‘là con phản động’

Đọc tin này ai mà không phẫn nộ trước chính sách trù đập của VGCS, còn hơn cả thời phong kiến....VGCS chỉ nói để bịp dân là hay, còn trên thực tế thì đang theo đuổi một chính sách trù dập ba thế hệ mới thoả lòng căm thù dân.... Những tên Bưng bô/Dlv/AK47/Bò đỏ/phản phé/ăn no rửng mỡ trong và ngoài nước luôn luôn to mồm nói NNVC là nhà nước văn minh dăn chủ, công băng với mọi người... Khi đọc tin này hãy thử viết vài lời bênh vực cho NNVC coi có xuông không...??? Không nén được tiếng thét Đờ Mờ VGCS...!!! Nhân dân VN đã sáng mắt chưa..?? hay vẫn nói con cháu mình còn được đi học là OK...???

Xem Thêm

Đề bài :Liệu Mỹ có ‘nguy cơ’ biến thành một nước Xã Hội Chủ Nghĩa như Việt Nam hay không?

Neu XHCN tot dep,Neu chu nghia CS tot dep,thi : Khong he co nguoi nao tren the gioi nay di TY NAN CONG SAN.Nguoc thoi gian,hay nhin buc tuong Berlin,hay nhin quoc gia gan nhat sat nach minh CUBA va hang ngay truyen thong quoc te da noi gi ve CS N.Korea ? da noi gi ve china virus cua china CS.Da noi gi ve CS Vietnam...etc...Dung de bon cho de lua bip nua.Dung de chung ho hao dat nuoc la cua chung,dung de chung ho hao nha giau boc lot,nhung hay nhin vao cac lanh tu cua china CS:Tai san cua ho day ap cac ngan hang Thuy si.Hay nhin o california,gioi tu ban do mua nha-bat dong san hoan toan bang tien mat,trong khi do :hay nhin dan chung cua cac nuoc CS ho song ra sao ? Ly thuyet CS rat tot dep cho nhung nguoi luoi bieng,ngheo doi vi khong chiu di lam,rat tot cho nhung nguoi ngheo vi du moi ly do,Nhung xin bao cho qui ban biet,Nguoi ngheo nhat o My cung co may lanh,cung biet xu dung may giat-may xay-cung co tu lanh chua do an va tren het,KHONG PHAI XEP HANG CHO CHUC CA NGAY DE XIN MIENG AN do la Cong San va do la CNXH.

Xem Thêm

Đề bài :Hồi Ký của một người kẹt lại Hà-Nội sau 1954 - Nguyễn Văn Luận

Chung toi,nhung nguoi mien nam cung da tin nhu vay. Quan doi va dan chung cung tin nhu vay va con tin chac rang sau cuoc chien,nam+bac cung mot dong mau,cung mot nguon goc DONG BAO va....ong va toi lai dang o My.Hien nay, co kha dong nguoi Viet hay noi dung hon la nguoi Vietnam CS ho cung da sang My va dang muu do thiet lap cs o My ! vay........

Xem Thêm

Đề bài :Liệu TQ có dùng nguyên liệu dược phẩm làm vũ khí phản kích Mỹ?

Neu no dung nguyen vat lieu de ap luc y te thi cung con do hon la dung uranium ma hill+obama da ban.No da tung ra chinavirus la phuong an cuoi cung,thi chi con :" tao chet thi may cung ngap ngoai " do cung la mot trong nhung don phep chet trong hy vong cua Trump,danh cho tau phu,neu don vao ngay mot lan,no se can can va lam bay,chi bang cu thung thang,con ca da can luoi cau ngap hong,thi lo gi no chay thoat ?,thung thang re phai+trai+nguoc xuoi de no con khai ra nhung dua nam vung....Va khong cai gi hay bang on dinh hau phuong truoc khi lam lau ca !

Xem Thêm

Đề bài :TỔNG THỐNG DONALD J TRUMP VÀ TRUNG CỌNG

Bon nam truoc,toi da bau cho ong,va ong da lam dung nhu nhung gi ma ong da tuyen hua tren thanh kinh.Vay ! chung toi cung se bau cho ong vao 11-2020 nay va hang ngay,chung toi van nho va cau nguyen on tren che cho-phu ho va ban cho ong su khon ngoan-sang suot de dan dat va dua nuoc My tro lai HUU THAN . GOD BLESS YOU !

Xem Thêm

TIN MỚI

Vinh Danh Người Vợ Lính VNCH - Nguyễn Tường Tuấn

Anh đã ray rứt và quằn quại trong suy nghĩ từ bao nhiêu năm nay để viết lên một lời nào đó tôn vinh em. Thật là bất công với cuộc nội chiến hơn 20 năm.

Xem Thêm

VẼ LẠI TÌNH TA - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Một mình đứng giữa bao la Xin anh vẽ lại tình ta một lần

Xem Thêm

Roger Stone kêu gọi Trump tuyên bố 'thiết quân luật' nếu ông ta thua cuộc bầu cử

Và ra lệnh bắt giữ Mark Zuckerberg, Tim Cook và gia đình Clintons

Xem Thêm

André Menras: ‘Vụ Đồng Tâm - Đảng CSVN từ mị dân đến coi dân là kẻ thù’ - Mỹ Hằng

Họ đang ngồi chễm chệ trên nhánh cây của nhân dân mà đa số là nông dân, họ đã thừa hưởng hoa trái của cành cây, và ngày nay họ đang cưa cành cây để bán nốt gỗ. Leo cao thì họ sẽ ngã đau.

Xem Thêm

Tự Do cái con ... - Nguyễn Bá Chổi.

(HNPD) Tự Do cái con ... - Nguyễn Bá Chổi.

Xem Thêm

Tàu cá ở Quảng Ngãi bị ‘tàu lạ’ đâm chìm, 2 ngư dân mất tích trên biển

Chiều 10/9, Lãnh Đạo Xã Bình Chánh (Huyện Bình Sơn, Tỉnh Quảng Ngãi) Xác Nhận Sự Việc Và Cho Biết, Thi Thể Ngư Dân Trong Vụ Tai Nạn Tàu Cá Trên Vẫn Chưa Được Tìm Thấy.

Xem Thêm

Video Một số người Việt hợp tác với BLM đến nhà ông Tony Phạm, Giám đốc ICE quấy phá, gây rối

Qua hình ảnh Video người ta thấy một số người Việt hợp tác với BLM đến tận nhà ông Tony Phạm, vừa được Tổng thống Trump bổ nhiệm tân Giám đôc Điều hành cơ quan Di trú và Hải quan Hoa kỳ.

Xem Thêm

TRẠM TƯƠNG TƯ CUỐI. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Còn nghe anh tỏ bày Rằng yêu em thế đó

Xem Thêm

Chó má - Việt Nhân

(HNPĐ) Vậy đã rõ, đảng Pắc Bó và cái nhà nước Ba Đình,

Xem Thêm