Truyện Ngắn & Phóng Sự

Sài Gòn 50 năm trước…

Song-song với những địa-danh tên Tây, các đường phố và nhiều nơi chốn ở Sàigòn đều có tên Việt, được dân-chúng quen dùng.





Đây là những tên tôi còn nhớ lỏm-bỏm:

Bót cảnh-sát quận nhì, có tên là Xi Nho. Con đường trước bót không bao giờ mang tên Tây Chaigneau hay Signor lần nào cả. Có lẽ là một ông Tây cảnh-sát đã giữ chức-vụ liên-lạc với dân-chúng chăng?

Đầu đường Hồng-Thập-Tự ngày nay, được gọi là đường Hàng Bàng vì hai bên đường trồng hai hàng cây bàng. Tây đặt tên đường là Chasseloup Laubat, nhưng ta bất kể.

Đường Mạc-Đỉnh-Chi ngày nay, có tên Tây là Massiges nhưng ta cứ tiếp-tục gọi là đường Hàng Sao, vì hai bên đường trồng hai hàng sao, có lẽ là trồng trước các đường khác chớ về sau thì đường nào cũng trồng sao cả.

Đường Bùi-Quang-Chiêu là đường Cá Hấp thuở trước vì chỗ ấy nằm cạnh chợ Bến-Thành, các vựa cá hấp đóng đô ở đó.

Đường Bùi Chu, thuở ấy tên Tây là Frère Guillerault, nhưng người ta cứ kêu là đường Huyện Sĩ, vì cái nhà thờ cất ở đó do tiền một tư-nhơn, ông Tri-huyện-hàn Lê-Phát-Sĩ tài-trợ.

Đại-lộ Kitchener (Nguyễn-Thái-Học) được gọi là đường Lò Heo vì lò heo cũ ở đó.
 
Dĩ-nhiên là đường Phó-Đức-Chính, tên Tây là Alsace Lorraine được gọi là đường Chú Hỏa vì con đường ấy nổi danh nhờ cái cư-xá đồ-sộ của họ Hui-Bon-Hoa.

Đường Khổng-Tử nguyên là đường Gaudot và được gọi là đường Đèn Năm Ngọn.

Đường Phát-Diệm, tên cũ cũng là tên Việt, đường Nguyễn-Tấn-Nghiệm, vậy mà thiên-hạ cứ gọi là đường Cầu Kho. Vậy thì người dân không phải tránh tiếng Tây khó đọc, mà tránh sự bị chỉ-định. Họ ưa theo thói quen hơn.

Nhưng buồn cười lắm là có hai trường-hợp ngược đời, ta ưa Việt-hóa tên Tây, nhưng trong hai trường-hợp ta lại theo Tây một cách mù-quáng. Đó là địa-danh Đakao.
Địa-danh ấy nguyên trước là Đất Hộ, bị Tây Pháp-hóa thành Đako, rồi ĐaKao.

Ta lại mù-quáng theo Tây ở một trường-hợp nữa là vùng đất gần cầu Tân-Thuận trước kia là bãi đất hóng mát của dân Sàigòn, tên ta là Láng-Thọ. Tây Pháp-hóa thành Lanto rồi ta lại Việt-hóa thành Lăng-Tô. Không biết cái Lăng đó của Tô-Định hay của ai.

Những con đường tên Tây mà ta không có tên Việt, ta Việt-hóa nó một cách buồn cười.
Chẳng hạn đường Eyriaud des Verges (Trương-Minh-Giảng) được đặt là „Ai-vô rờ-quẹt?“, còn đường Léon Combes được đọc là „Lên-ăn-cơm“.

Đường Dixmude (Đề-Thám) là đường Đít-Xơ-Mít. Đường Blansubé, tức đoạn Phạm-Ngũ-Lão ngay chợ Thái-Bình được đọc là đường Lan-Si-Bê (*). Chợ Thái-Bình, cho tới năm 1925, còn được dân-chúng gọi là chợ Lan-Si-Bê.

Đường Huỳnh-Thúc-Kháng (Monlaii) là đường Mộng-Lầu.

Dân-chúng ưa đọc tên đường De Lattre (Công-Lý) nhứt vì tên cũ là Mac Mahon, đọc ra là Mặt-Má-Hồng, nghe hay quá.

Nhưng ngộ-nghĩnh số một là đường Phan-Thanh-Giản (Legrand de la Liraye). Vì tên Tây quá khó đọc, nên đọc ra là „Nhăn răng Rìa ai đi đây?“.

Hiệu bán thực-phẩm tươi (épicier) của Tây ở đường Tự-Do, hiệu Guyenot (ngày nay vẫn còn) cứ được gọi là „Hãng Mỡ“, tôi ngạc-nhiên, điều-tra mãi mới hay vì hiệu ấy chuyên chế-tạo xúc-xích (saucisse) nên thừa mỡ rất nhiều. Họ bèn rót mỡ nước vào thùng dầu hỏa bán cho người Quảng-Đông là dân-tộc rất thích ăn mỡ nước, mỗi tháng bán ra hằng mấy trăm thùng, nên nổi danh như vậy.

Xóm Máy Đá trong Chợlớn ngày nay, có tên như vậy vì buổi đầu hãng Larue phát-tích ở đó, và ngày nay vẫn còn chi-cuộc Larue ở đó nữa.
Thuở tôi còn học trung-học, mỗi lần trường đưa đi viếng kỹ-nghệ trong thành-phố thì viếng hãng Larue tại đó, hãng Sàigòn chưa xây.

Cái ngã sáu ở đầu các đường Lê-văn-Duyệt, Võ-Tánh, Gia-Long, Phan-văn-Hùm ngày nay, phải gọi là Ngã Sáu Quẹt-Đoong, dân-chúng mới hiểu, vì cái ngã sáu trong Chợlớn cao-niên hơn tới 30 tuổi, họ quen với tên cũ, tên mới, phải kêu thêm chút gì để phân-biệt.

Chú-thích của BBT:
(*) Theo tài-liệu chúng tôi tìm được thì đường Blansubé được đổi ra đường Duy-Tân, hiện nay là đường Phạm Ngọc Thạch. Còn đường Phạm-Ngũ-Lão có tên cũ là Colonel Grimaud. Rất tiếc chúng tôi không tìm được dấu-vết của đường nầy ở đoạn có tên là Blansubé = Lan-Si-Bê và chợ Thái-Bình với tên chợ Lan-Si-Bê như BNL đã kể.

BÌNH-NGUYÊN LỘC
Hoang Pham chuyen

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

Sài Gòn 50 năm trước…

Song-song với những địa-danh tên Tây, các đường phố và nhiều nơi chốn ở Sàigòn đều có tên Việt, được dân-chúng quen dùng.





Đây là những tên tôi còn nhớ lỏm-bỏm:

Bót cảnh-sát quận nhì, có tên là Xi Nho. Con đường trước bót không bao giờ mang tên Tây Chaigneau hay Signor lần nào cả. Có lẽ là một ông Tây cảnh-sát đã giữ chức-vụ liên-lạc với dân-chúng chăng?

Đầu đường Hồng-Thập-Tự ngày nay, được gọi là đường Hàng Bàng vì hai bên đường trồng hai hàng cây bàng. Tây đặt tên đường là Chasseloup Laubat, nhưng ta bất kể.

Đường Mạc-Đỉnh-Chi ngày nay, có tên Tây là Massiges nhưng ta cứ tiếp-tục gọi là đường Hàng Sao, vì hai bên đường trồng hai hàng sao, có lẽ là trồng trước các đường khác chớ về sau thì đường nào cũng trồng sao cả.

Đường Bùi-Quang-Chiêu là đường Cá Hấp thuở trước vì chỗ ấy nằm cạnh chợ Bến-Thành, các vựa cá hấp đóng đô ở đó.

Đường Bùi Chu, thuở ấy tên Tây là Frère Guillerault, nhưng người ta cứ kêu là đường Huyện Sĩ, vì cái nhà thờ cất ở đó do tiền một tư-nhơn, ông Tri-huyện-hàn Lê-Phát-Sĩ tài-trợ.

Đại-lộ Kitchener (Nguyễn-Thái-Học) được gọi là đường Lò Heo vì lò heo cũ ở đó.
 
Dĩ-nhiên là đường Phó-Đức-Chính, tên Tây là Alsace Lorraine được gọi là đường Chú Hỏa vì con đường ấy nổi danh nhờ cái cư-xá đồ-sộ của họ Hui-Bon-Hoa.

Đường Khổng-Tử nguyên là đường Gaudot và được gọi là đường Đèn Năm Ngọn.

Đường Phát-Diệm, tên cũ cũng là tên Việt, đường Nguyễn-Tấn-Nghiệm, vậy mà thiên-hạ cứ gọi là đường Cầu Kho. Vậy thì người dân không phải tránh tiếng Tây khó đọc, mà tránh sự bị chỉ-định. Họ ưa theo thói quen hơn.

Nhưng buồn cười lắm là có hai trường-hợp ngược đời, ta ưa Việt-hóa tên Tây, nhưng trong hai trường-hợp ta lại theo Tây một cách mù-quáng. Đó là địa-danh Đakao.
Địa-danh ấy nguyên trước là Đất Hộ, bị Tây Pháp-hóa thành Đako, rồi ĐaKao.

Ta lại mù-quáng theo Tây ở một trường-hợp nữa là vùng đất gần cầu Tân-Thuận trước kia là bãi đất hóng mát của dân Sàigòn, tên ta là Láng-Thọ. Tây Pháp-hóa thành Lanto rồi ta lại Việt-hóa thành Lăng-Tô. Không biết cái Lăng đó của Tô-Định hay của ai.

Những con đường tên Tây mà ta không có tên Việt, ta Việt-hóa nó một cách buồn cười.
Chẳng hạn đường Eyriaud des Verges (Trương-Minh-Giảng) được đặt là „Ai-vô rờ-quẹt?“, còn đường Léon Combes được đọc là „Lên-ăn-cơm“.

Đường Dixmude (Đề-Thám) là đường Đít-Xơ-Mít. Đường Blansubé, tức đoạn Phạm-Ngũ-Lão ngay chợ Thái-Bình được đọc là đường Lan-Si-Bê (*). Chợ Thái-Bình, cho tới năm 1925, còn được dân-chúng gọi là chợ Lan-Si-Bê.

Đường Huỳnh-Thúc-Kháng (Monlaii) là đường Mộng-Lầu.

Dân-chúng ưa đọc tên đường De Lattre (Công-Lý) nhứt vì tên cũ là Mac Mahon, đọc ra là Mặt-Má-Hồng, nghe hay quá.

Nhưng ngộ-nghĩnh số một là đường Phan-Thanh-Giản (Legrand de la Liraye). Vì tên Tây quá khó đọc, nên đọc ra là „Nhăn răng Rìa ai đi đây?“.

Hiệu bán thực-phẩm tươi (épicier) của Tây ở đường Tự-Do, hiệu Guyenot (ngày nay vẫn còn) cứ được gọi là „Hãng Mỡ“, tôi ngạc-nhiên, điều-tra mãi mới hay vì hiệu ấy chuyên chế-tạo xúc-xích (saucisse) nên thừa mỡ rất nhiều. Họ bèn rót mỡ nước vào thùng dầu hỏa bán cho người Quảng-Đông là dân-tộc rất thích ăn mỡ nước, mỗi tháng bán ra hằng mấy trăm thùng, nên nổi danh như vậy.

Xóm Máy Đá trong Chợlớn ngày nay, có tên như vậy vì buổi đầu hãng Larue phát-tích ở đó, và ngày nay vẫn còn chi-cuộc Larue ở đó nữa.
Thuở tôi còn học trung-học, mỗi lần trường đưa đi viếng kỹ-nghệ trong thành-phố thì viếng hãng Larue tại đó, hãng Sàigòn chưa xây.

Cái ngã sáu ở đầu các đường Lê-văn-Duyệt, Võ-Tánh, Gia-Long, Phan-văn-Hùm ngày nay, phải gọi là Ngã Sáu Quẹt-Đoong, dân-chúng mới hiểu, vì cái ngã sáu trong Chợlớn cao-niên hơn tới 30 tuổi, họ quen với tên cũ, tên mới, phải kêu thêm chút gì để phân-biệt.

Chú-thích của BBT:
(*) Theo tài-liệu chúng tôi tìm được thì đường Blansubé được đổi ra đường Duy-Tân, hiện nay là đường Phạm Ngọc Thạch. Còn đường Phạm-Ngũ-Lão có tên cũ là Colonel Grimaud. Rất tiếc chúng tôi không tìm được dấu-vết của đường nầy ở đoạn có tên là Blansubé = Lan-Si-Bê và chợ Thái-Bình với tên chợ Lan-Si-Bê như BNL đã kể.

BÌNH-NGUYÊN LỘC
Hoang Pham chuyen

BẢN TIN MỚI NHẤT

CHÍP ĐIỆN TỬ

VŨ TRÍ UY LỰC CỦA DONALD TRUMP BUỘC TÀU CỘNG TRỞ THÀNH CÁI XÁC "RỖNG NÃO - KHÔNG TIM"

Xem Thêm

Bệnh Mất Trí Nhớ

Hiện tượng mất trí nhớ thật ra không phải là một chứng bệnh, nhưng phải hiểu là một hội chứng bao gồm các vấn đề khó khăn trong việc nhớ và suy nghĩ.

Xem Thêm

NGƯỜI KHỔNG LỒ CÓ ĐÔI CHÂN ĐẤT SÉT : CÔNG NGHỆ TRUNG QUỐC.

Để đẩy mạnh tốc độ phát triển công nghệ, Trung Quốc thực hiện chiêu nhanh nhất và ít tốn kém nhất: Sao chép làm nhái của thiên hạ.

Xem Thêm

CÕI VẮNG. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Sóng xô nhẹ nỗi ngậm ngùi Hoá thân nhuyễn thể buồn trôi ốc thầm

Xem Thêm

BÀ MẸ TÂY

Xin gởi đến quý anh chị bài viết “Bà Mẹ Tây” hay “Thằng Tầu Con của Mẹ”của Dược sĩ Nguyễn Cát Thịnh

Xem Thêm

Chuyện về người phụ nữ được đặt tên cho Bệnh viện Từ Dũ

Sài Gòn từ xưa đến nay vẫn thường tự hào vì có một bệnh viện (BV) nổi tiếng cả nước: BV phụ sản Từ Dũ nằm trên đường Cống Quỳnh (Q.1).

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Sau khi lại gần Scarborough tàu chiến Mỹ nay qua eo biển Đài Loan

Ba T.T noi:"...Xin moi nguoi hay an tam..."Tuyet,chung ta da nam chac phan can,muon choi thi...choi.Con dao da thoc sau vao co hong,Nhat va Dai cung chung tay nam chat,dut co hong la doi tan tap a ! them loi ham he se pha dap Tam hiep san sang clean-up nhung chuong ngai can duong ra bien.Phen nay,thap bat quoc phan thay cho khong con la bat quoc nua con oi la con !Con dau nhung toan tinh dung dau the gioi quo tay gom thau moi nuoc?Khong mot ai muon chien tranh,tan pha va chet choc kinh khung,nhung neu tap va dong bon co tinh muon khoi mao mong DAI HAN,thi khong con duong nao hon la phai giai quyet mot lan cho xong cai gai nhu da giai quyet lien bang so-viet.

Xem Thêm

Đề bài :Ai là người đã giúp và tiếp tay cho phép China ????

Bill-Hilllary-Obama....va dong bon,qua la dang toi,toi phan quoc neu theo quyen sach nay la dung.Nhung neu co the,xin lan toi nguon coi cua nhung ong chu that su cua the gioi,(Tam Diem )bon ho da hoi hop,da quyet dinh duong di nuoc buoc,ai len ,ai xuong.Bill-Hill-Obama cung da duoc moi du hop va da biet la minh se thang cu,Tham vong mu quang de hai vao than vao dat nuoc.Ai la nguoi co the loi bon nay ra anh sang ? mot nhom nguoi tu xung la thong thai-khon ngoan nhat the gioi la nhung dai tu ban bao trum nen thuong mai-tai chanh cua the gioi Vay,ai la nguoi co the ha guc,dua bon nay ra xet xu vi la nguon coi cua chien tranh cua su ac bao phu trai dat,Ke chong chua,anti-christ!Phep la Trump da chung minh,nguoi lam duoc chuyen nay that binh thuong,so voi cac dai tu ban khac,ong ta chi la dom dom voi anh trang.Nhung ong ta da thang va cho du sau do voi bao nhieu bang chung nguy tao boi nhung ke cam dau cung khong ha guc duoc Trump+Pence.Ho da tin tuong vao dang Toi Cao va ho hanh xu cong viec hang ngay sau khi da hoi hop cau nguyen moi sang som khi bat dau lam viec.The luc cua ke ac da bao trum trai dat,va thoi gian dang Tao Hoa cho chung de trac Nghiem con cai cua dang Toi cao da sap het,ngai lay lai va thanh tay nhung ke ac va phan thuong cua chung la ho lua chang he tat.Thanh kinh bao the,ban tin khong ?

Xem Thêm

Đề bài :Chuyên gia kinh tế: Tổng thống Trump sẽ thắng thế trong cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung

Cam on chua ! toi da bo phieu dung ! khong phai an han vi la phieu cua minh Tong Thong ! ong hay lam nhung gi ma ong da hoach dinh,nhung gi ma ong da hua trong dien van nham chuc cua ong.Toi cung hanh phuc voi ong nua. GOD BLESS YOU,Mr. Trump !

Xem Thêm

Đề bài :“Hậu sanh khả úy” - Lỗ trí Thâm

Ngo Ky...Ngo Ky noi dung do chu ,nhung ma dung theo nghia den cua y " cac anh danh dam nhu con cac…" con cac cua y moi lan xong tran thi….qua tinh nhu con cac cua ngo ky.co nhan co cau " nhan sao vat vay./.

Xem Thêm

Đề bài :Người Mẹ Thời Chiến - Cổ Tấn Tinh Châu

"....Hon tu si gio u u thoi mat chinh phu,trang doi doi soi, chinh phu,tu si may nguoi? Nao ai mac mat,nao ai goi hon..." chinh phu ngam.

Xem Thêm

Đề bài :Ngày miền Bắc được thật sự Giải Phóng : 30/04/1975 - Đồ Giả

Năm 1971 ,phong trào chống chiến tranh tại VN ở cao điểm ; cũng là năm cực thịnh của XHCN . Năm này Liên Hiệp Quốc đẩy Taiwan ra khỏi và thừa nhận Trung cộng trám chỗ Taiwan , mặc dù Hoa Kỳ không đồng ý . Vì Taiwan có chân trong LHQ từ hồi thành lập 1945 . Mãi tới 1979 TT Carter mới thừa nhận và bang giao với Trung cộng . Mãi

Xem Thêm

Đề bài :Ngày miền Bắc được thật sự Giải Phóng : 30/04/1975 - Đồ Giả

Năm 1971 ,phong trào chống chiến tranh tại VN ở cao điểm ; cũng là năm cực thịnh của XHCN . Năm này Liên Hiệp Quốc đẩy Taiwan ra khỏi và thừa nhận Trung cộng trám chỗ Taiwan , mặc dù Hoa Kỳ không đồng ý . Vì Taiwan có chân trong LHQ từ hồi thành lập 1945 . Mãi tới 1979 TT Carter mới thừa nhận và bang giao với Trung cộng . Mãi

Xem Thêm

Đề bài : ÂU-CHÂU LIÊN QUAN TỚI TT TRUMP CỦA HOA KỲ !

HAY MO MAT RA NHIN-XEM-DOC Hoi cac vi dang con Lua,cac vi u me vach la tim sau,vu oan gia hoa,But nha khong thieng thi sao dua hang xom no hoan ho doi dat nuoc cua ho duoc nhu TRUMP ? Hay mo mat nhin,doc lai va so sanh dat nuoc bay gio va 02 nam truoc !!!!!

Xem Thêm

Đề bài :Tổng thống Trump: ‘Trung Quốc bị đánh rất đau’

Bay gio la luc phai sua soan thuc hanh chat voi bach tuoc cua cac nuoc da de cho tau nhap hang vao roi dong moc san xuat tai nuoc do de nhap khau vao My.Hay giu nguyen hien truong va mo them con duong hep nay nua la chac an nhu bap ngai T.T a ! No con cung cua moi chi run run chua do xap,hay cho no do xup quy xuong xung than.Nhung cung can than,no se keo be,ket dang voi vai voi bach tuoc lam kho de nhu thang tai xe nam my o san sau nha minh.GOD BLESS YOU & AMERICA.

Xem Thêm

Đề bài :KÝ ỨC KHÔNG QUÊN: JOE BIDEN --- (Tác giả: Tôn Nữ Hoàng Hoa)

Mấy tên tị nan Vịt Cộng ở Southern California đừng quên tên “Sleepy Joe” nha.

Xem Thêm

TIN MỚI

BÀ MẸ TÂY

Xin gởi đến quý anh chị bài viết “Bà Mẹ Tây” hay “Thằng Tầu Con của Mẹ”của Dược sĩ Nguyễn Cát Thịnh

Xem Thêm

Chuyện về người phụ nữ được đặt tên cho Bệnh viện Từ Dũ

Sài Gòn từ xưa đến nay vẫn thường tự hào vì có một bệnh viện (BV) nổi tiếng cả nước: BV phụ sản Từ Dũ nằm trên đường Cống Quỳnh (Q.1).

Xem Thêm

Người phụ nữ nhân hậu

Pho tượng tạc hình một người phụ nữ đang ngồi trên cái ghế thấp, tay ôm một đứa bé đang ngả đầu vào người bà.

Xem Thêm

Alexandre Yersin: Người ‘khai sinh’ Đà Lạt và tìm ra vi trùng dịch hạch

Cuộc đời nhà bác học Alexandre John Emeli Yersin như một huyền thoại, nhưng người dân Nha Trang vẫn gọi Yersin là “ông Năm” – rất gần gũi và thiện cảm.

Xem Thêm

DÒNG SÔNG MỊT MÙ. & BUỒN LẮM CHỨ - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Kỷ niệm trôi lênh đênh Trên dòng sông mịt mù

Xem Thêm

Đọc báo Vẹm: Khối tài sản 'khủng' của Hồ Ngọc Hà -Thạch Anh

Lăn lộn bán đủ mọi thứ xong khoe của, tuy nhiên không dấu được vẻ trọc phú, quê muà.

Xem Thêm

Thơ Ý Nga (23.5.2019: Nằm Bệnh Nhớ Mẹ)

Bên này lạnh, con thèm một tô cháo Không làm sao lục nồi chảo tự lo Những cơn ho theo cơn sốt dày vò

Xem Thêm

Những nước nào chặn công nghệ 5G của Trung cộng?

Hoa Kỳ đã đi đầu trong nỗ lực hạn chế sử dụng thiết bị Huawei trong mạng di động 5G, với lý do các vấn đề bảo mật nghiêm trọng.

Xem Thêm

Donald John Trump - Ông là ai ?

Là một người hay gây gổ, hay cáo buộc, đổ lỗi cho bất cứ ai không đồng ý với mình và bất tín trong hành động lẫn lời nói

Xem Thêm

Thủ tướng Anh Theresa May thông báo từ chức - Thanh Phương

Ngày 24/05/2019, trong một bài diễn văn ngắn, với giọng xúc động, gần như không cầm được nước mắt, thủ tướng Anh Thereasa May thông báo sẽ từ chức chủ tịch đảng Bảo Thủ,

Xem Thêm